|
ÖZET: Sosyal denge sözleşmesinin imzalanması, mevzuatta belirtilen personel gideri oranının aşılması nedeniyle mümkün olmamaktadır. Yapılan denetimlerde, ilgili ilçe belediyesinin 2024 yılı itibarıyla toplam personel giderinin, bütçe gelirlerinin yüzde otuz beşini aştığı tespit edilmiştir. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu çerçevesinde, bu durum sözleşme yapılmasını engellemektedir.
Denetim raporunda, belediyenin toplam personel giderinin 5.782.504,31 TL olduğu, bütçe gelirlerinin yüzde otuz beşinin ise 4.821.330,17 TL olarak hesaplandığı belirtilmiştir. Bu durumda, mevzuatta belirlenen sınırın 961.174,14 TL aşıldığı ve bu nedenle 2024 yılı içinde sosyal denge sözleşmesi imzalanmaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Ancak, 31 Mart 2024 tarihinde Türkiye Yerel Yönetim Hizmetleri Kamu Görevlileri Sendikası ile belediye arasında bir sosyal denge sözleşmesi imzalandığı gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, imzalanan sözleşme ile sağlanan sosyal denge tazminatının, ilgili kişilere faiziyle birlikte geri alınacağını belirtmiştir. Mevzuata aykırı olarak imzalanan bu sözleşmenin geçersiz olduğu ve belirtilen oranın altında yeni bir sözleşme yapılmaması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Personel Giderinin Mevzuatta Belirtilen Oranı Aşması Nedeniyle Sözleşme Yapılamayacak Olmasına Rağmen Sosyal Denge Sözleşmesi İmzalanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye’nin gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde otuz beşini aştığı ve sosyal denge sözleşmesi yapılamayacak olmasına rağmen imzalandığı görülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmünü içermektedir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinde, “… İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmi beşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.” hükmü bulunmaktadır.
Ayrıca, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşmenin Dördüncü Bölümünün “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme”nin “Sosyal denge tazminatı kriteri” başlıklı 4’üncü maddesine göre, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “yüzde otuzunu” ibaresinin “yüzde otuz beşini” olarak uygulanacaktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesi kapsamında sosyal denge sözleşmesi imzalanabilmesi için Belediyenin gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde otuz beşini geçmemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; Belediyenin gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel gideri 5.782.504,31 TL, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin (13.775.229,07 TL) yüzde otuz beşinin 4.821.330,17 TL olduğu görülmüş olup, mevzuatta belirlenen oranın 961.174,14 TL aşıldığı ve bu nedenle 2024 yılı içinde sosyal denge sözleşmesi imzalanmaması gerektiği tespit edilmiştir. Ancak 30.03.2024-31.03.2025 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde Türkiye Yerel Yönetim Hizmetleri Kamu Görevlileri Sendikası ile Belediye arasında 31.03.2024 tarihinde Sosyal Denge Sözleşmesi imzalandığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, sosyal denge sözleşmesi ile verilen sosyal denge tazminatının kişilerden faizi ile birlikte geri alındığı ve mevzuat hükümleri çerçevesinde hareket edileceği ifade edilmiştir.
Mevzuatta yer alan hükümlere aykırı olarak imzalanmış olan sosyal denge sözleşmesinin geçersiz olduğu ve belirtilen oranın altına düşülmeden yeni sözleşme imzalanmaması gerektiği değerlendirilmektedir.