|
ÖZET: Belediyenin toplam personel gideri, yasal sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, belediyenin şirket personeli de dahil olmak üzere yıllık toplam personel gideri, 2023 yılı bütçe gelirlerinin yeniden değerleme oranı ile artırılan miktarının %40’ını aşmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddesi, bu giderlerin belirli oranlar dahilinde sınırlandırılmasını öngörmektedir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran %40 olarak uygulanırken, beklenmedik artışlar durumunda yeni personel alımının durdurulması gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, belediyenin toplam personel giderinin 39.997.747,60 TL olduğu ve bu tutarın, 2024 yılı için belirlenen yasal sınır olan 69.935.535,62 TL’nin %57,19’unu oluşturduğu görülmüştür. Bu durum, yasal sınırın oldukça üzerinde bir oran olup, belediyenin mali istikrarını tehdit eden bir durum yaratmaktadır. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek, personel giderlerinin yasal sınırın altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılmayacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, belediyenin personel alımlarında mevzuat hükümlerine uyulması ve mali disiplinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Personel giderlerinin bütçe gelirlerine oranla kontrol altında tutulması, mali sürdürülebilirlik açısından kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Belediyenin Toplam Personel Gideri Oranının Yasal Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderinin, en son yıl gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme oranı ile arttırılmış miktarının %40’nı aştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarının yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı ifade edilmiştir. Yine aynı madde hükmünde, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı belirtilmiştir.
09.04.2018 tarih ve 2018/11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğü konulan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları İle Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı, oranın aşılması durumunda yeni bir personel alımı yapılması için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından izin alınması gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediyenin şirket personeli de dahil 2024 yılı toplam personel giderlerinin 39.997.747,60 TL olduğu ve bu tutarın 2023 yılı gerçekleşen bütçe gelirleri toplamının 2024 yılı yeniden değerleme oranı (%58,46) ile arttırılması sonucu elde edilen 69.935.535,62 TL’nin %57,19’unu oluşturduğu tespit edilmiştir. Söz konusu oran yasal sınır olan %40’ın oldukça üzerindedir. Personel giderlerinin bütçe gelirlerine oranla daha fazla artması, Belediyenin yılı içindeki personel ödemelerinde zorluklar yaşanmasına ve mali açıdan istikrarsızlığa yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu personel gider oranı, yasal sınırın altına ininceye kadar personel alımı yapılmayacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; Belediyenin personel alımlarında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması, oranın aşılması durumunda yasal sınırın altına ininceye kadar personel alımı yapılmaması ve bu ödemeler açısından mali disiplinin sağlanması gerekmektedir.