Taşıt Kiralama İhalelerinde Belediye Şirketinin Envanterinde Olan Araçların Özelliklerine Göre Teknik Şartnamelerin Hazırlanması (Sayıştay)

BULGU: Taşıt Kiralama İhalelerinde Belediye Şirketinin Envanterinde Olan Araçların Özelliklerine Göre Teknik Şartnamelerin Hazırlanması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Araç kiralama ihalelerine ait teknik şartnamelerde yer alan teknik özelliklerin ihaleyi kazanan Belediye şirketinin envanterinde yer alan araçların teknik özelliklerine göre belirlendiği, bazı araçların model yıllarının mevzuatta belirtilen yaş sınırlamasını aştığı tespit edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.

Anılan Kanun’un 32’nci maddesinde ise; harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.

Kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri düzenleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkeler uyarınca kamu idareleri; yapacakları ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

4734 sayılı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde göre, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin hazırlanmaktadır. Teknik şartnamelerde ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik özellik ve tanımlamalarına yer verilmektedir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.

Konu ile ilgili yerinde yapılan denetimde, Belediye tarafından 2024 yılında yapılan ve detayı aşağıdaki tabloda gösterilen araç kiralamalarına ait ihaleler incelenmiştir. Açık ihale yöntemi ile yapılan bu ihaleler kısmi teklife kapalı olup; dokuz aylık olanında toplam 28, iki aylık olanında da toplam 26 aracın tamamının aynı anda isteklilerce karşılanması istenmektedir. İhale sürecinde, “aynı anda bu araçların temin edilmesindeki güçlük” gerekçesi ile isteklilerden biri itiraz etmiş ve İdare tarafından red cevabı verilmiştir.

Tablo 12: Araç Kiralama İhale Bilgileri

İhalelere ait teknik şartnamelerde, araç ve iş makinelerinin motor gücü, motor tipi ve en az olması gereken model yıllarına ait bilgilere yer verildiği görülmektedir. İhaleleri Belediye şirketi kazanmış olup, Şirket tarafından İdareye teslim edilen araçlar ile teknik şartnamede belirtilen teknik özellikler karşılaştırıldığında, Şirketin envanterindeki araçların model ve ruhsatlarında yer alan teknik özelliklerine göre ihale teknik şartnamelerinin hazırlandığı ortaya çıkmaktadır. Örneğin, Şirket envanterindeki çekici 2019, lastik yükleyici 2002, çekici tır 1998, makam aracı 2011, yol süpürme aracı 2014 model olup, bu araçların birebir özellikleri teknik şartnamelerde belirtilmiş ve dolayısıyla aynı model araçlar İdareye teslim edilmiştir. Söz konusu örneklerden de görüleceği üzere bazı taşıtların yaşı, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6’ncı maddesinin (a) fıkrasında yer alan “Hizmet alımının yapıldığı yılın başında, binek ve station-wagon cinsi taşıtlar 10 yaşını, diğer taşıtlar ise 15 yaşını doldurmamış olacaktır.” hükmüne dahi uygun düşmemektedir.

Kamu idaresi tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, ihalelerde rekabeti engelleyen ve fırsat eşitliğini ortadan kaldıran bu yapının düzeltilmesi adına, araç teknik özelliklerinin ihalelere daha fazla katılımı sağlayacak şekilde belirlenmesi, kısmi teklif yönteminin kullanıp kullanılmayacağının değerlendirilmesi, araç kiralamasına dair mevzuatta yer alan ilkelere uygun hareket edilmesi gerektiği düşünülmektedir.