|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin haber ve tanıtım bedelleriyle ilgili önemli bulgular sunmaktadır. Yapılan denetimlerde, bu belediyelerin her ay düzenli olarak haber ve tanıtım ödemesi yaptığı, ancak bu ödemelerin karşılığında yapılması gereken haber sayılarıyla ilgili herhangi bir hesaplama yapılmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı maddesi gereğince, kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanımı konusunda belediye başkanları sorumluluk taşımaktadır. Ancak, yapılan ödemelerin gerekçeleri incelendiğinde, belirli bir hesaplama olmaksızın aynı tutarların ödenmesi, kaynakların israfına yol açmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan 2024/7 sayılı Tasarruf Genelgesi, kamu hizmetlerinin bütçe çerçevesinde azami tasarruf anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu genelge kapsamında, tanıtım giderleri ile ilgili olarak basın yayın organlarına ilan ve reklam verilmemesi gerektiği belirtilmiştir. Denetim sonuçları, belediyelerin bu ilkelere uygun hareket etmediğini göstermektedir. Yapılan ödemelerin detayları incelendiğinde, belirli bir haber sayısına dayanmadan gerçekleştirilen ödemelerin, kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, denetim bulguları, haber ve tanıtım bedeli ödemelerinin gözden geçirilmesi gerektiğini ve bu tür harcamaların kamu kaynaklarının tasarruflu kullanımı ilkesine uygun hale getirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda, belediyelerin kaynak yönetiminde daha dikkatli ve hesap verilebilir bir yaklaşım benimsemesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Haber ve Tanıtım Bedelleri ile İlgili Herhangi Bir Kritere Dayanmadan Ödeme Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye ile ilgili haber ve tanıtım yapılması karşılığında her ay düzenli ödeme yapıldığı, bu bedelin karşılığında yapılması gereken haber sayıları ile ilgili bir hesaplama yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanun’un “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” Denilmiştir.
Belediyelerde üst yönetici konumunda olan Belediye Başkanları, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesinden meclislerine karşı sorumludurlar. Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirmektedirler.
Belediye başkanlarının görev ve yetkileri, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinde sayılmıştır. Söz konusu Madde’nin (a) fıkrasına göre, Belediye Başkanı Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumakla görevlidir.
17.05.2024 tarih ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de Cumhurbaşkanlığından yayımlanan 2024/7 sayılı Tasarruf Genelgesi’nde, kamu hizmetlerinin bütçe sınırları içerisinde kalınarak azami tasarruf anlayışı içerisinde yapılması genel ilkesine yer verilmiştir. Genelge içerisinde çeşitli alanlarda tasarruf tedbirlerine yer verilmiştir. Bunlardan biri, temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri ile ilgilidir. Buna göre, kamu kurum ve kuruluşlarınca mevzuattan kaynaklanan zorunluluklar gereği yapılan veya kurum faaliyetleri ile doğrudan ilgili olan tanıtım giderleri hariç olmak üzere basın yayın organlarına ilan-reklam verilmeyecektir.
Konu ile ilgili yerinde yapılan denetimde, haber ve tanıtım bedeli adı altında Belediye bütçesinden her ay düzenli ödeme yapıldığı görülmüş, detayı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 15: Haber ve Tanıtım Bedeli Ödemeleri
| Yevmiyenin Tarihi | Yevmiyenin Nosu | KDV Dahil Tutar (TL) | Yapılan Haber Sayısı |
| 17.01.2024 | 42.000,00 | ||
| 12.03.2024 | 1091 | 30.000,00 | |
| 25.04.2024 | 1852 | 36.000,00 | |
| 26.01.2024 | 45.600,00 | ||
| 29.02.2024 | 36.000,00 | ||
| 24.04.2024 | 1804 | 60.000,00 | |
| 08.08.2024 | 4053 | 180.000,00 | |
| 17.09.2024 | 4784 | 60.000,00 | |
| 01.11.2024 | 5601 | 60.000,00 | |
| 05.12.2024 | 6306 | 60.000,00 | |
| 31.12.2024 | 7107 | 60.000,00 | |
| Toplam | Toplam | 669.600,00 |
2024 yılından önceki yıllarda da yapılan bu ödemelerin gerekçeleri incelenmiş; meclis toplantıları, açılışlar ve genel nitelikli Belediye faaliyetlerinin yazılı veya görsel basında yer alması karşılığında ödemelerin yapıldığı görülmüştür. Ancak kaç adet haberin yayınlanması karşılığında ödemenin yapılacağına dair herhangi bir hesaplama yapılmamıştır. Bu durum, az ya da çok haber yapılsa da aynı rakamın ödenmesine sebep olmuş, Belediye kaynakları hizmet karşılığı ilkesine uygun olmayan bir şekilde aktarılmıştır.
Belediye faaliyetleri ile ilgili herhangi bir hesaplamaya dayanmadan yapılan haber tanıtım bedeli ödemeleri, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanımı ilkelerine uygun düşmediği gibi, Cumhurbaşkanlığı Tasarruf Genelgesi’ne de aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, kaynak kullanımında azami tasarruf sağlanması açısından bu tür ödemelerin gözden geçirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.