|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinin, yerli katkı oranı yüzde 40’ın altında olan yabancı menşeli bir hizmet aracı satın aldığını ortaya koymuştur. 237 sayılı Taşıt Kanunu, kamu kurumlarının taşıt ediniminde belirli kısıtlamalar getirmekte ve Cumhurbaşkanına bu konuda yetki tanımaktadır. Bu çerçevede, yalnızca belirli durumlarda ve acil ihtiyaçlar için yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilmesine izin verilmektedir.
Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan 2024/7 sayılı Genelge, kamu kurumlarının yeni taşıt edinimini üç yıl süreyle yasaklamakta, yalnızca savunma, güvenlik, ambulans ve itfaiye araçları gibi acil ihtiyaçlar için istisnalar tanımaktadır. Mevcut taşıtların ihtiyaç analizleri doğrultusunda gözden geçirilmesi ve ekonomik ömrünü tamamlayanların tasfiye edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, kamu taşıtlarının yerli ve elektrikli modellere dönüştürülmesi teşvik edilmektedir. Yapılan denetimlerde, 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun belirlediği usullerle 2.075.247,57 TL ödenerek yabancı menşeli bir Skoda Superb marka hizmet aracı alındığı tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuatın öngördüğü sınırlamaların ihlal edildiğini göstermektedir ve taşıt ediniminde belirlenen kurallara uyulması gerektiğini vurgulamaktadır. |
BULGU: Yabancı Menşeli Taşıt Edinilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan yerli katkı oranları yüzde 40’ın üzerindeki taşıtlardan olmayan, bu yönüyle yabancı menşeli olarak değerlendirilecek hizmet aracı satın alındığı görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri tarafından kullanılacak taşıtların bu Kanun hükümlerine tabi olduğu,
10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında bu Kanun kapsamında edinilecek taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerini belirlemeye ve sınırlamalar getirmeye Cumhurbaşkanı’nın yetkili olduğu,
hükme bağlanmıştır.
Bu hükme istinaden çıkarılan 2014/6425 sayılı 237 Sayılı Taşıt Kanunu Kapsamında Edinilecek Taşıtların Menşei, Silindir Hacimleri ve Diğer Niteliklerinin Belirlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nın “Taşıtların nitelikleri” başlıklı 1’inci maddesinde 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu’na ekli (1) sayılı Cetvel’de ve son iki sırasında belirtilenler hariç olmak üzere (2) sayılı Cetvel’de yer alan makamlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar, koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunanlar ve idarelerin yurt dışı teşkilatları için yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilebileceği, bunların dışında hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilemeyeceği, birinci fıkra kapsamındaki makam ve hizmetler hariç olmak üzere edinilecek binek veya station-wagon cinsi taşıtların silindir hacimlerinin 1.600 cc’yi geçemeyeceği, yerli muhteva oranı % 50’nin altında kalan taşıtların yabancı menşeli sayılacağı, binek ve station-wagon dışındaki taşıtlar hakkında yukarıdaki sınırlamaların uygulanmayacağı,
hususları düzenlenmiştir.
Öte yandan Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan 2024/7 sayılı Tasarruf Tedbirleri konulu Genelge’nin “Resmî Taşıtların Edinilmesi ve Kullanılması” başlıklı bölümünde;
Kamu kurum ve kuruluşlarınca 3 yıl süreyle her ne şekilde olursa olsun yeni taşıt edinilmeyeceği, ancak savunma ve güvenlik hizmetleri için ihtiyaç duyulan taşıtlar ile ambulans ve itfaiye araçlarının acil ve zorunlu hallerde edinilebileceği, mevcut taşıtların ihtiyaç analizleri ve tasarruf anlayışı çerçevesinde ivedilikle gözden geçirileceği, ekonomik ömrünü tamamlamış taşıtların tasfiye edileceği, ihtiyaç fazlası taşıtların ise tasfiye edilmek ya da ihtiyacı olan kurumlara devredilmek üzere Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirileceği,
Kamu taşıtlarının yerli ve elektrikli taşıtlara dönüştürülmesi amacıyla kullanımdaki taşıtların tasfiye edilmesi kaydıyla kamu alım garantisi kapsamında ilgili mevzuatına göre elektrikli taşıt satın alınabileceği,
İlgili mevzuatında belirtilen makam ve hizmetler hariç olmak üzere, hibe dâhil her ne şekilde olursa olsun yabancı menşeli taşıt kullanılmayacağı, yılı merkezi yönetim bütçe kanununa ekli (T) işaretli cetvelde tasnifi yapılan taşıt cinslerinde en az iki marka tarafından yerli menşeli üretimi olmayan taşıtlarda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan yerli katkı oranları yüzde 40’ın üzerindeki taşıtların temin edilebileceği, en az iki markada yüzde 40’ın üzerinde yerli katkısı olmayan taşıt cinslerinde ise bu hükmün uygulanmayacağı,
belirtilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediyelerce hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilemeyeceği, 3 yıl boyunca acil ve zorunlu hallerde savunma ve güvenlik hizmetleri için ihtiyaç duyulan taşıtlar ile ambulans ve itfaiye araçları dışında taşıt edinilmesinin mümkün olmadığı, bu durumlarda taşıt edinilecekse de yılı merkezi yönetim bütçe kanununa ekli (T) işaretli cetvelde tasnifi yapılan taşıt cinslerinde en az iki marka tarafından yerli menşeli üretimi olmayan taşıtlarda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yayımlanan yerli katkı oranları yüzde 40’ın üzerindeki taşıtların temin edilebileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, anılan mevzuatın amir hükümlerine rağmen 2024 yılı içerisinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirlenen usul ile 2.075.247,57 TL ödenerek yabancı menşeli bir adet 2023 model Skoda Superb marka hizmet aracı satın alındığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, mevzuatın belirlediği sınırlamaların dışına çıkılarak taşıt edinilmemesi gerekmektedir.