|
ÖZET: Belediyenin ortak olduğu şirketlerdeki sermaye payı ile muhasebe kayıtlarındaki tutarların uyumsuzluğu, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında ortaya konmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda, bazı şirketlerde belediye adına kayıtlı sermaye payı ile 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki ortaklık payı tutarlarının farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu hesabın mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan sermaye yatırımlarını ve bu yatırımların sonuçlarını izlemek için kullanıldığını belirtmektedir.
Özellikle Aralık Belediyesi Personel Limited Şirketi ve Aralık Yenilenebilir Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi üzerinde yapılan incelemelerde, belediyenin muhasebe kayıtları ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve şirketlerin kurumlar vergisi beyannameleri arasında tutarsızlıklar olduğu görülmüştür. Aralık Belediyesi Personel Limited Şirketi’nin 50.000 TL olan ödenmiş sermayesinin enflasyon düzeltmeleri ile 90.054,14 TL olarak kaydedildiği, ancak Aralık Yenilenebilir Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi için herhangi bir kayıt yapılmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular ışığında, belediye yönetimi, ortaklık payı tutarları arasındaki farklılıkların giderilmesi için gerekli adımları atma taahhüdünde bulunmuştur. Sonuç olarak, 2024 yılı itibarıyla belediyenin mali tablolarında 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki sermaye payı tutarlarının gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır. |
BULGU: Belediyenin Ortağı Olduğu Şirketlerdeki Sermaye Payı ile Muhasebe Kayıtlarında Yer Alan Tutarların Farklı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin ortağı olduğu şirketlerin bazılarında Belediye adına kayıtlı sermaye payı tutarı ile 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında şirkete ilişkin ortaklık payı tutarının farklı olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının niteliğini açıklayan 181’inci maddesinde bu hesabın, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 182’nci maddesinde ise; mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedileceği, sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerektiği, sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan artış ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedileceği belirtilmiştir.
Belediye’nin muhasebe kayıtları ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi (TTSG) ve ortak olunan şirketlerin kurumlar vergisi beyannamelerinin karşılaştırılması neticesinde Belediyeye ait sermaye payı tutarı ile Belediyenin muhasebe kayıtlarında yer alan sermaye payı tutarlarının farklı olduğu görülmüştür. 2024 yılsonu itibariyle ortak olunan şirketlerin kayıtlarında yer alan sermaye payı tutarları ile muhasebe kayıtlarında yer alan sermaye payı tutarları şu şekildedir:
Tablo 7: Belediyenin Ortağı Olduğu Şirketler
| İştirak Edilen Şirket | Ödenmiş Sermayesi (TL) |
Belediye Payı | 241 Kodlu Hesapta Yer Alan Kayıt Toplamı |
| Aralık Belediyesi Personel Limited Şirketi | 50.000,00 | %100 | 90.054,14 |
| Aralık Yenilenebilir Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi |
50.000,00 | %100 | 90.054,14 |
Yapılan incelemede Belediyenin 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında sadece Aralık Belediyesi Personel Limited Şirketine ilişkin kayıtları takip ettiği, 50.000 TL ödenmiş sermayesi bulunan şirketin enflasyon düzeltmeleri kapsamında 31.12.2024 tarihindeki değerinin bilançoya 90.054,14 TL olarak yansıdığı, Aralık Yenilenebilir Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi için ise ilgili hesaba herhangi bir kayıt yapılmamasından dolayı hesabın gerçek değerini sunmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda Aralık Yenilenebilir Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin sermayesi ve 555 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde yer alan enflasyon düzeltmesi hükümleri dikkate alınarak ilgili şirketin Belediyenin mali tablolarında 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Belediye’nin ortağı olduğu şirketlerin Belediye adına kayıtlı sermaye payı tutarı ile 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında şirkete ilişkin ortaklık payı tutarlarındaki farklılıkların düzeltilmesine özen gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak 2024 yıl sonu itibariyle Belediyenin mali tablolarında 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında ortak olunan şirketlere ait sermaye payı tutarlarının gerçeğe uygun tutarda sunulmadığı tespit edilmiştir.