|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemelerde, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin personel giderlerinin mevzuatta belirlenen sınırları aştığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesinin 8. fıkrası, belediyelerin yıllık toplam personel giderlerinin, belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpılan bütçe gelirlerinin yüzde otuzunu geçemeyeceğini belirtmektedir. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde ise bu oran yüzde kırk olarak uygulanmaktadır. Ayrıca, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlenen usul ve esaslar da yıllık toplam personel giderlerinin, bütçe gelirlerinin belirli bir oranını aşmaması gerektiğini vurgulamaktadır.
Aralık Belediyesi’nin 2023 yılı bütçe verilerine göre, toplam personel giderleri 33.260.551,34 TL olarak belirlenmiştir. Bu tutar, yasal sınırların üzerinde kalmakta ve belediyenin hizmet alımı yoluyla çalıştırdığı şirket personeli dahil edilmediğinde dahi mevzuatla belirlenen limitleri aşmaktadır. Denetim sonuçlarına göre, belediye yönetimi, personel istihdamını mevzuatta öngörülen sınırlar içinde tutmayı ve yeni personel alımını, giderler bu sınırın altına düşene kadar durdurmayı hedeflemektedir. Sonuç olarak, belediyenin personel giderlerinin yasal sınırlar içinde kalması için gerekli önlemlerin alınması ve yeni istihdamların bu sınırların altına inene kadar yapılmaması gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Personel Giderlerinin Mevzuatta Belirlenen Sınırın Üzerinde Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Personel işlemlerinin incelenmesinde, Belediye bütçesinden ödenen personel giderleri toplamının mevzuatta belirlenen yasal sınırları aştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin 8’inci fıkrasında, belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’la personel giderlerine konan bu sınıra ilaveten belediye şirketlerinde çalıştırılacak olan personelin işe alımını düzenleyen 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 20’nci maddesine istinaden 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla kabul edilen İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar, 28/04/2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; idarelerin, şirket personeli de dâhil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı belirtilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü tarafından verilen görüşlerde idarelerin şirket personeli de dahil yıllık personel giderlerinin hesaplanmasında hizmet alımı kapsamında idarede istihdam edilen şirket işçileri ile şirketin yönetici ve destek personeline ödenen net ücretlerin toplamının dikkate alıanacağı ifade edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda Aralık Belediyesinin personel giderlerinin, gerçekleşen son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Kanun ile belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile çarpılması sonucu bulunan tutara oranı gösterilmiştir.
Tablo 10: Personel Giderleri Tablosu
| En Son Kesinleşmiş Bütçe Geliri (TL) |
Yeniden Değerleme Oranı (%) | Yeniden Değerleme Oranı ile Hesaplanan Tutar (TL) |
Personel Gider Limiti (TL) |
Toplam Personel Gideri Tutarı (TL) |
Şirket Gideri (TL) |
Personeli (Net) |
| 31.981.712,89 | 58,46 | 50.678.222,25 | 20.271.288,90 | 24.119.000,90 | 9.141.550,44 | 9.141.550,44 |
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 33.260.551,34 | 33.260.551,34 | 33.260.551,34 |
Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Belediyenin Şirket personeli dahil yıllık toplam personel giderlerinin 33.260.551,34 TL olduğu, belediyenin hizmet satın alma yoluyla çalıştırılan şirket personeli dâhil edilmediğinde dahi belediyenin personel giderleri toplamının mevzuatta belirlenen yasal sınırları aştığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; personel istihdamının anılan mevzuatta belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde yapılacağı, personel giderlerinin bu oranın altına ininceye kadar yeni personel istihdamının yapılmamasının hedeflendiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından personel istihdamlarının anılan mevzuatta belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde yapılması, personel giderlerinin bu oranın altına ininceye kadar yeni personel alımının yapılmaması gerektiği değerlendirilmektedir.