|
ÖZET: Duran varlıklar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların doğrudan gider olarak kaydedilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Belediyenin aktifinde yer alan duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artırmak amacıyla yapılan harcamaların, ilgili varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi gerekirken, doğrudan gider olarak kaydedildiği anlaşılmaktadır. 2014 tarihli Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve 2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliği, bu tür harcamaların amortisman hesaplamasında dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.
2024 yılı içinde, belediyeye ait duran varlıklar için toplam 1.965.270,54 TL tutarında bakım ve onarım harcaması yapılmış, ancak bu harcamalar ilgili varlıkların değerleriyle ilişkilendirilmeden gider olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mali tablolarda 251 ve 252 hesaplarının eksik, 630 Giderler Hesabı’nın ise fazla görünmesine neden olmaktadır. Kamu idaresi, bu bulguyu kabul ederek gelecekte mevzuata uygun hareket edeceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, 114.000 TL’yi aşan değer artırıcı harcamaların, duran varlıkların değerine eklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, belediyenin mali tablolarının doğru bir şekilde yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan harcamaların, duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekirken, doğrudan gider olarak kaydedildiği görülmüştür.
23.12.2014 tarih ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi Duran Varlıklar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamalar” başlıklı 27’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilip amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı ve bunların dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamalarının gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
27.05.2016 tarih ve 29724 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliği’nin Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin işlemlerin düzenlendiği “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin ikinci alt bendinde, bir varlık için yapılan harcamaların varlığın iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, kamu idaresinin kullanımında bulunan duran varlıklar edinme tarihindeki maliyet bedelleri ile ilgili duran varlık hesaplarına kaydedilmelidir. Söz konusu varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin artırılması amacı ile yapılan değer artırıcı harcama tutarlarının da bu varlıkların kayıtlı değerlerine ilave edilmesi gerekmektedir. Söz konusu varlıkların giderleştirilmesi ise, kendilerinden beklenen yararlanma süresi içerisinde amortisman ayırmak sureti ile yapılmalıdır.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; maliyet bedeli, 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranının %100 olarak belirlendiği; üçüncü fıkrasında ise hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Amortisman Limitlerinin Güncellenmesi” konulu yazısı ile taşınmazlar için belirlenen 34.000,00 TL tutarındaki amortisman limiti 114.000,00 TL olarak yeniden belirlenmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, taşınmazlar için yapılan ve 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Buna karşın, ayrıntısı aşağıda yer verilen tabloda görüldüğü gibi 2024 yılı içerisinde Belediyeye ait duran varlıklar için ömürlerini uzatacak ve verimlerini artıracak şekilde toplam 1.965.270,54 TL tutarında bakım onarım harcaması yapıldığı ve harcama tutarlarının ait oldukları varlıkların değeri ile ilişkilendirilmeden 630 Giderler Hesabına kaydedilerek giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Tablo 8: Duran Varlıkların Değerini Artırıcı Nitelikteki Harcamalar
| GİDER KODU | GİDER HESAP ADI | GİDER TUTAR (TL) |
| 630.03.08.09.01 | Diğer Hizmet Binası Bakım ve Onarım Giderleri | 1.433.600,00 |
| 630.03.08.06.01 | Yol Yapım Bakım ve Onarım Giderleri | 531.670,54 |
| TOPLAM | TOPLAM | 1.965.270,54 |
Bahse konu bu durum, mali tablolarda 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ve 252 Binalar Hesaplarının bu tutar kadar noksan; 630 Giderler Hesabının ise, aynı tutar kadar fazla görünmesine yol açmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup bundan sonraki süreçte mevzuat hükümlerine uygun hareket edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin aktifinde kayıtlı duran varlıkların değerini, kullanım süresini ve hizmet kalitesini artıracak şekilde yapılan ve 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların duran varlıkların değerine ilave edilmesi gerekmektedir.