|
ÖZET: Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde gerçek durumu yansıtmamaktadır. Belediyenin İller Bankası’ndaki sermaye payı, enflasyon muhasebesinin uygulanmaması ve başka hesaplara kaydedilmesi gereken tutarların bu hesaba dahil edilmesi nedeniyle hatalı bir görüntü sunmaktadır. İller Bankası, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösterirken, muhasebe işlemlerini ilgili düzenlemelere göre yürütmektedir. Bankaların enflasyon muhasebesi uygulamasına geçiş tarihi, 2025 olarak belirlenmişken, 2023 ve 2024 mali tablolarında bu düzeltmenin yapılmayacağı açıklanmıştır.
Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının düzenlenmesine ilişkin mevzuat, bu hesapların yalnızca ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemlerine dayanarak güncellenmesini öngörmektedir. 2007 yılından itibaren İller Bankası’na yapılan kesintilerin toplamı 4.271.089,02 TL iken, 2024 yılı sonunda bu hesaptaki bakiye 65.368.033,33 TL olarak görünmektedir. Bu fark, enflasyon düzeltmeleri ve personel hizmet alımlarıyla ilişkilidir. Denetim bulguları doğrultusunda, ilgili idare, muhasebe kayıtlarının doğru hale getirilmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, mali kuruluşlara yatırılan sermaye tutarlarının İller Bankası tarafından kesilen ortaklık paylarıyla uyumlu hale getirilmesi ve hesapların amacına uygun şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin İller Bankası nezdinde bulunan sermaye payı, ilgili hesaba enflasyon muhasebesi uygulanması ve başka hesaplara kaydedilmesi gereken tutarların 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmesi nedenleriyle gerçek durumu yansıtmamaktadır.
İller Bankası, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu uyarınca kalkınma ve yatırım bankası statüsünde faaliyetlerini sürdürmekte olup muhasebe iş ve işlemlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ile Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yayımlanan düzenlemeleri esas alarak yürütmektedir.
Bankalarda enflasyon muhasebesinin uygulanıp uygulanmayacağına dair Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından alınan 12.12.2023 tarihli ve 10744 sayılı Kararda bankaların 31.12.2023 tarihli finansal tablolarının TMS 29 kapsamında yapılması gereken enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı, 11.01.2024 tarihli ve 10825 sayılı Kararda bankaların 01.01.2025 tarihinden itibaren enflasyon muhasebesi uygulamasına geçeceği belirtilmiştir. Konu ile ilgili olarak alınan en güncel tarihli (05.12.2024 tarihli ve 11021 sayılı Karar) Kararda ise bankaların 01.01.2025 tarihinden itibaren enflasyon muhasebesi uygulamasına geçmesine yönelik karardan vazgeçilmiş olup bankaların 2025 yılında da enflasyon muhasebesi uygulamamasına karar verildiği görülmektedir.
Bu kapsamda, bankalar için 2023, 2024 yılı mali tablolarına ve ilerleyen süreçte yukarıda bahsedilen Kararda bir değişiklik yapılmadığı sürece 2025 yılı mali tablolarına da Bankacılık Düzenleme Denetleme Kurulu Kararı gereği enflasyon düzeltmesi uygulanmayacaktır.
16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliğin (Sıra No: 85) “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı, bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanlığa; kapsama dahil diğer kamu idareleri için ilgili kamu idaresine gönderileceği, ilgili kamu idaresinin muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacağı, enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshasının muhasebeleştirme belgesine ekleneceği ifade edilmiştir.
6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesinde Bankanın ortaklarının il özel idareleri ve belediyeler olduğu, sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ay Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarların ekleneceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabını düzenleyen 178’inci maddesinde bu hesabın, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
İller Bankası Anonim Şirketinin resmî web sitesinden, kurumun yetkililerine tanımlanmış kullanıcı bilgileri ile ulaşılan kayıtlara göre, 2007 yılından itibaren 2024 yılı sonuna kadar İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine katılım payı olarak Belediyenin Genel Bütçe vergi gelirlerinden alacağı paydan İller Bankasınca toplam 4.271.089,02 TL kesinti yapılmıştır. Ancak Belediyece, 2024 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarda, 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 65.368.033,33 TL bakiye yer almaktadır. Söz konusu farklılığın sebebi olarak 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında yapılan enflasyon farkları düzeltmesi ile yıl içerisinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında Belediyenin personel şirketine ödediği hakedişi bu hesaptan yapması gözükmektedir.
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri uyarınca enflasyon muhasebesi kapsamında 2023 ve 2024 yıllarında, 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına enflasyon düzeltmesi niteliğinde herhangi bir kaydın yapılmaması, ilgili kaydın ancak İller Bankası’ndan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin Belediyeye gelmesi durumunda yapılması gerekmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; hataların düzeltilmesi için gerekli çalışmaların yapılarak bu hesapların doğru muhasebe kayıtlarına ulaşmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak mali kuruluşlara yatırılan sermaye tutarının İller Bankası tarafından kesilen ortaklık payı ile eşit olacak şekilde uyumlaştırılmasının yapılması ve söz konusu hesaba hesabın kullanım amacı dışındaki diğer ödemelerin dahil edilmeden kayıtların yapılması gerekmektedir.