|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bazı ilçe belediyelerinin gelir tahsilat/tahakkuk oranlarının düşük olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediye başkanına, belediye teşkilatını yönetme, hak ve menfaatleri koruma ile gelir ve alacakları takip etme görevlerini vermektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, mali hizmetler birimi ve muhasebe yetkilisinin gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsilat işlemlerini yürütme sorumluluğunu belirlemektedir.
Denetim bulgularına göre, bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranları istenilen seviyenin altında kalmıştır. Örneğin, arazi vergisi için tahsilat oranı %35, su hizmetlerine ilişkin gelirler için %34,7 olarak tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin gelirlerinin zamanında tahakkuk ettirilmemesi ve tahsilat işlemlerinin etkin yürütülmemesi gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. İlgili mevzuat çerçevesinde, belediyenin mali hizmetler ve tahsilat birimi, bu oranların artırılması için gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin bir şekilde elde edilmesi için, yetkili kişilerin gelirlerin takibi ve tahsili konusunda mevzuat hükümlerine uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu, belediyenin mali yapısının güçlendirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gelirlerin Tahsilat/Tahakkuk Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin bazı gelirleri için tahsilat/tahakkuk oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesi belediye başkanına, belediye teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilatını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek görevlerini vermiş ve sorumluluk yüklemiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60 ve 61’inci maddelerinde; idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görev ve sorumluluğunun mali hizmetler birimi ve muhasebe yetkilisinde olduğu belirtilmiş; aynı Kanun’un 38’inci maddesinde ise, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 37’nci maddesinde amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, aynı Kanun’un 55’inci maddesinin birinci fıkrasında amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı düzenlenmiştir.
İdarenin tabloda gösterildiği üzere, bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranları düşük kalmıştır. İdarenin kendine verilen görevleri daha etkin yerine getirebilmek için alacaklarının tahsil edilerek kaynak yaratılması önem taşımaktadır.
Tablo 8: Tahsilat/Tahakkuk Oranı Düşük Gelir Kalemleri
| Gelir Türü | 2023 Yılından Devreden Alacak (TL) |
2024 Yılı Tahakkuku (TL) | Toplam Tahakkuk (TL) |
2024 Yılı Net Tahsilat (TL) | Tahsilat Tahakkuk Oranı (%) |
| Arazi Vergisi | 5.013,27 | 1.258,50 | 6.271,77 | 2.198,50 | 35,05 |
| Su Hizmetlerine İlişkin Gelirler | 1.336.410,70 | 611.286,95 | 1.947.697,65 | 675.904,19 | 34,7 |
| Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri | 871.221,32 | 772.153,81 | 1.643.375,13 | 772.153,81 | 46,98 |
Yukarıda yer alan tahsilat/tahakkuk oranı düşük olarak gözüken kalemlere ek olarak Belediyenin tahsilat/tahakkuk oranı yüksek gözüken kalemlerin sebebi de gelirlerin doğdukları anda tahakkuk ettirilmeyerek tahsilat aşamasında ilgili kalemlere yönelik muhasebe kaydı yapılmasından olduğu görülmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, Belediye gelirlerin tahakkuk ve tahsilat oranlarındaki düşüşlerin giderilmesi ve daha sağlıklı bir yapıya kavuşması için Belediye mali hizmetler ve tahsilat servisince gerekli tedbirler alınarak tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesini teminen kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takibi ve tahsili hususunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket etmesi gerekmektedir.