|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde bazı kamu hizmetlerinin, memurlar yerine belediye şirketlerinde istihdam edilen işçiler aracılığıyla yürütüldüğünü ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevleri memurlar tarafından yerine getirilmelidir. Zabıta ve İtfaiye Müdürlükleri gibi kritik hizmetlerde, bu görevlerin yürütülmesi için gerekli olan personelin, ilgili yönetmeliklere uygun olarak memurlar arasından seçilmesi gerekmektedir.
Denetim bulguları, belediye şirketlerinde çalışan işçilerin zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yaptığını göstermektedir. Ancak, bu durum mevzuata aykırıdır. Zabıta teşkilatının kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi önemli bir görevi bulunmaktadır ve bu nedenle, bu tür hizmetlerin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi zorunludur. İdare, bu işçilerin yalnızca yardımcı olarak görevlendirildiğini belirtse de, denetim sürecinde bu durumun aksine bir tespit yapılmıştır ve idarenin sunduğu herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Sonuç olarak, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için, zabıta ve itfaiye birimlerinde yalnızca ilgili yönetmeliklere uygun olarak memurların istihdam edilmesi gerekmektedir. Şirket personelinin bu tür kritik görevlerde çalıştırılması, yasal düzenlemelere aykırı olup, derhal sonlandırılmalıdır. |
BULGU: Memurlar Eliyle Yürütülmesi Gereken Hizmetlerin Bir Kısmının Şirket İşçileri Vasıtasıyla Yürütülmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin şirketinde istihdam edilen bazı işçilerin Zabıta Müdürlüğünde zabıta personeli olarak, bazı işçilerin de İtfaiye Müdürlüğünde itfaiye personeli olarak görevlendirildiği anlaşılmıştır.
Anayasanın 128 inci maddesinde, Devlet Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiştir.
Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 ve 33’üncü maddelerinde süreklilik arz eden görevlerin memurlar eliyle yürütüleceği ve kadrosuz memur çalıştırılamayacağı hükmü amirdir.
Zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde, İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları gibi hususlar da 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Zabıta teşkilatında olduğu gibi atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği itfaiye hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yapmalarının mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Zabıta ve İtfaiye biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, şirket kadrosunda bulunan işçilerin zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yaptığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; söz konusu personelin memurlar vasıtasıyla yürütülmesi gereken hizmetler de değil, bu işlere yardımcı olmak amacıyla görevlendirildiği ifade edilmiştir. Ancak denetim döneminde söz konusu şirket işçilerinin memurlar vasıtasıyla yürütülmesi gereken hizmetler de görevlendirilmelerinin tespit edilmesi sonucunda konu bulgu haline getirilmiştir. Aynı zamanda İdare cevabında belirtilen hususları kanıtlayacak herhangi bir belge de sunulmamıştır.
Sonuç olarak, memurlar eliyle yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde, şirket personeli istihdamının sona erdirilmesi, zabıta ve itfaiye biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir.