|
ÖZET: İdareden ruhsat alma zorunluluğu bulunmayan bazı iş yerleri, çevre temizlik vergisi ve ilan-reklam vergisi mükellefiyetinden muaf tutulmuştur. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki ilçe belediyelerinde, mimarlık, mühendislik, mali müşavirlik ve hukuk büroları gibi iş yerlerinden bu vergilerin tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığını ortaya koymuştur. 3572 sayılı Kanun’un 2. maddesi, ruhsat alınması gerekmeyen iş yerlerini belirtse de, bu durum söz konusu yerlerin işyeri statüsünü değiştirmemektedir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu, iş yerini ticari, sınai veya mesleki faaliyetlerin icra edildiği alanlar olarak tanımlarken, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu da ilan ve reklam vergisinin belediye sınırları içinde geçerli olduğunu vurgulamaktadır. İlgili kanunlar, bu iş yerlerinin vergi mükellefi ve sorumlusunu belirleyerek, vergi tahakkuk ve tahsilat süreçlerini düzenlemektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, ruhsat zorunluluğu olmayan bazı iş yerlerine 2024 yılı itibarıyla bu vergilerin tahakkuk etmediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, denetim döneminde bu iş yerlerinin tespit edildiğini ve gerekli vergilerin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin sürdüğünü belirtmiştir. Ancak, 2025 yılı itibarıyla tahakkukların yapılmasına rağmen, tahsilat işlemlerinin henüz tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, ruhsat alma zorunluluğu olmayan iş yerlerinin çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi gibi yükümlülüklerinin, mevzuat çerçevesinde düzenli bir şekilde tahakkuk ve tahsilatının sağlanması gerekmektedir. |
BULGU: İdareden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan Bazı İş Yerlerine Çevre Temizlik ile İlan ve Reklam Vergisi Mükellefiyetinin Kurulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırlarında yer alan İdareden ruhsat alma zorunluluğu bulunmayan mimarlık/mühendislik, mali müşavir ve hukuk büroları gibi yerlerden bazılarına işyerlerinden alınan çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisinin tahakkuk ve tahsilatının 2024 ve önceki yıllarda yapılmadığı görülmüştür.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağı işyerleri sayılmıştır. Anılan işyerlerine bu madde uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının belediye tarafından verilmeyecek olması, buraların işyeri olma vasfını değiştirmemektedir. Çünkü 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “İş yeri” başlıklı 156’ncı maddesinde iş yeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerdir şeklinde tanımlanmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12’nci maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın, ilan ve reklam vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un 13’üncü maddesinde, ilan ve reklam vergisinin mükellefi ve sorumlusu düzenlenmiş olup yurt dışından gönderilen ilan ve reklamlar dâhil olmak üzere, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzelkişilerin mükellef, ilan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenlerin ise vergi sorumlusu oldukları ifade edilmiştir.
Kanun’un 16’ncı maddesi ise, vergiye tabi ilan ve reklamlarda, ilan ve reklam işinin mükellefçe yapılması halinde, ilan veya reklam işinin yapılmasından önce mükellef tarafından; ilan ve reklam işinin bu işi mutad meslek olarak ifa edenler tarafından yapılması halinde, ilan ve reklam işini yapanlarca ilan veya reklamın yapıldığı ayı takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar verilecek beyanname üzerine, bu verginin tarh ve tahakkuk ettirileceği düzenlenmiştir.
2464 sayılı Kanun’un “4. Çevre temizlik vergisi” başlıklı Mükerrer 44’üncü maddesinde özetle; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, verginin mükellefinin, binaları kullananlar olduğu, mükellefiyetin binanın kullanımı ile başlayacağı, İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı, iş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu verginin, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği belirtilmiştir.
Belediye sınırlarında İdareden ruhsat alma zorunluluğu bulunmayan mali müşavirlik, mimarlık/mühendislik ve hukuk büroları gibi yerlerin işyeri olarak faaliyette bulunduğu Belediyeden alınan verilerden anlaşılmıştır. Ancak yapılan incelemede işyeri mahiyetindeki yukarıda sayılan yerlerden bir kısmına 31.12.2024 tarihi ve öncesinde çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı, bu yerlerden bir kısmının su aboneliklerinin de mesken olduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda belirtilen konu ile ilgili olarak denetim dönemi içerinde İdarece bu işyerlerinin tespitinin ilgili müdürlük tarafından yapıldığı, bu işyerlerinin Çevre Temizlik Vergisi, İlan ve Reklam Vergisi, Emlak Vergisi ve ticarethane su abonelikleri konusunda mevzuatın belirttiği şekli ile tahakkukların yapıldığı ve tahsilat işlemlerinin devam ettiği ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir. İdarece tahakkukun 2025 yılı içerisinde yapıldığı görülmekle birlikte, tahsilata yönelik çalışmaların henüz tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, 3572 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi incelenerek Belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almayacak olan işyerleri tespit edilerek bu yerlere yönelik Çevre Temizlik Vergisi, İlan ve Reklam Vergisi, Emlak Vergisi ve ticarethane su abonelikleri konusunda mevzuatın belirttiği şekliyle belediye gelirlerinin tahakkuk ve tahsilatının müteakip yıllarda da yapılması gerekmektedir.