|
ÖZET: Vadesinde ödenmeyen kira alacakları için yıl sonunda gecikme zammı tahakkuk işlemlerinin yapılmadığı belirlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde tahakkuk esasının, ekonomik değerlerin muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Gelirlerden alacaklar hesabında gecikme faizlerinin kaydedilmesi, bu alacakların muhasebe sistemine dahil edilmesi açısından önem taşımaktadır. Süresinde tahsil edilemeyen taşınmaz kiralarına ilişkin gecikme faizi tutarlarının, nakit akışına bakılmaksızın muhasebe kayıtlarına alınması ve mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı itibarıyla 435.318,98 TL tutarında gecikme zammı tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, İdare’nin bilançosunda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nda hatalara yol açmıştır. Kamu İdaresi, ödenmeyen kira alacakları için yıl sonunda gecikme zammı hesaplanacağını ve gerekli tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, kira ödemelerinin zamanında yapılmaması durumunda gecikme zammı hesaplamalarının yapılması ve muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. İdare tarafından gerekli tahakkuk işlemlerinin yapılmaması, mali tabloların eksik görünmesine neden olmuştur. |
BULGU: Vadesinde Ödenmeyen Kira Alacakları İçin Yıl Sonunda Gecikme Zammı Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin taşınmaz kira alacaklarından tahsilatı süresi içinde yapılamayanlara yıl sonu itibariyle gecikme zammı tahakkuk işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde tahakkuk esası, “bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi” şeklinde tanımlanmıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in “Gelirlerden Alacaklar” hesabının işleyişini gösteren 88’inci maddesinde, gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarlarının bu hesaba borç ve karşılığında 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Yönetmelik hükümlerinden anlaşılacağı üzere, muhasebe sistemi tahakkuk esasına dayanmaktadır. Tahakkuk esasında işlemler ve olaylar, nakit akımlarının gerçekleşmesine bağlı olmaksızın, işlem ve olayların ortaya çıktıkları anda muhasebe sistemine aktarılmasını gerektirmektedir. Taşınmaz kiralarının süresinde tahsil edilmemesine bağlı olarak ortaya çıkan gecikme faizi tutarlarının da asıl alacak gibi nakit akışına bakılmaksızın muhasebe kayıtlarına alınması ve yıl sonunda mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, bir fer’i alacak olan gecikme faizi tutarlarının tahakkuk ettirilerek muhasebe sisteminde kayıt altına alınması hem mali şeffaflık hem de hesap verme sorumluluğu açısından önem arz etmektedir.
Kamu İdaresinin alacakları üzerinde yapılan incelemeler neticesinde, taşınmaz kira alacaklarından tahsilatı süresi içinde yapılamayanlara yıl sonu itibariyle 435.318,98 TL tutarında gecikme zammı tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmektedir.
Mali tablolar açısından bakıldığında, gecikme zammına ilişkin tahakkuk kayıtlarının yapılmamasına bağlı olarak İdare bilançosunda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında 435.318,98 TL tutarında hataya sebep olunmuştur.
Kamu İdaresi cevabında, ödenmeyen kira alacakları için yıl sonunda gecikme zammı hesaplanacağı ve hesaplanan tutarlara ilişkin gerekli tahakkuk işlemlerinin gerçekleştirileceği ifade edilmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri çerçevesinde, kira ödemelerinin süresinde yapılmadığı, diğer bir ifadeyle borçlunun temerrüde düştüğü durumlarda, gecikme zammı hesaplamalarının yapılarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. İdare tarafından yıl sonu itibarıyla gerekli tahakkuk işlemlerinin yapılmaması, Mali Tablolarda yer alan 120 Gelirlerden Alacaklar ve 600 Gelirler Hesabının TL tutarında eksik görünmesine neden olmuştur.