|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde ilk madde ve malzeme hesaplarının hatalı yönetildiğini ortaya koymaktadır. İncelemeler, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı’nda yer alan değerlerin, tüketim amacıyla ilgili birimlere verilmesine rağmen, bu birimlerce üçer aylık dönemler itibarıyla kaydedilmediğini göstermektedir. Tüketilmeyen malzemelerin kayıtlardan çıkarılmaması, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere aykırıdır.
Bu durum, muhasebe biriminin yıl sonunda tüm malzemelerin çıkışlarını kaydetmesine ve giderleştirmesine yol açmıştır. Dolayısıyla, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile 630 Giderler Hesabı arasında uyumsuzluklar meydana gelmiştir. İlgili mevzuat hükümlerine uygun olarak çıkış işlemlerinin gerçekleştirilmemesi, belediyenin mali raporlarında hatalara neden olmuştur. Kamu idaresi, bu süreçlerin mevzuata uygun şekilde düzenleneceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, ilk madde ve malzemelerin tüketim suretiyle çıkışlarının, en fazla üçer aylık dönemler itibarıyla yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu uygulama, mali kayıtların doğruluğunu sağlamak ve bütçe yönetimini etkin kılmak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İlk Madde ve Malzeme Hesabı Çıkışlarının Hatalı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Satın alınarak 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenen değerlerin tüketim suretiyle çıkışlarının en fazla üçer aylık dönemler itibarıyla yapılmadığı ve tüketilmediği halde çıkışları yapılan mal ve malzemelerin olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabını düzenleyen “Hesabın işleyişi” başlıklı 116’ncı maddesinde 150 Hesabına giriş kaydı yapılan mal ve malzemelerin muhasebe kayıtlarından hangi hallerde çıkarılacağı belirtilmiştir. Buna göre tüketilmek amacıyla kamu idaresinin ilgili birimlerine verilen veya kullanılanlar ile yok olma, kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hâle gelenler ile sayım sonucunda noksan olduğu anlaşılan malzemelerin kayıtlardan çıkarılması gerekmektedir.
Ayrıca 18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde;
“Muhasebe kayıtlarında ‘150-İlk Madde ve Malzemeler Hesabı’nda izlenen tüketim malzemelerinin çıkışları için düzenlenen Taşınır İşlem Fişleri muhasebe birimine gönderilmez. Bunların yerine, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde üç aylık dönemler itibarıyla, diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürede kullanılmış tüketim malzemelerinin taşınır II’nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir listesi, en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar muhasebe birimine gönderilir.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabında yer alan mal ve malzemelerden, tüketim veya kullanım amacıyla belediyenin ilgili birimlerine verilenlerden, bu birimlerce dönem içinde en fazla üçer aylık süreler itibarıyla tüketilenlere ilişkin olarak çıkışların kaydedildiği onaylı listelerin düzenlenerek muhasebe birime gönderilmemesi nedeniyle muhasebe birimince söz konusu malzemelerin dönem içi tüketimlerine göre değil tamamının yıl sonunda çıkışlarının yapılarak giderleştirildiği görülmüştür.
Bu itibarla, ilk madde ve malzemelerin anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak çıkış işlemlerinin yapılmaması nedeniyle Belediye Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli ile Muhasebe kayıtlarının yıl sonu bakiyelerinde oluşan fark kadar 2024 yılı Bilançosunda 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda da 630 Giderler Hesabında hataya neden olunmuştur.
Kamu idaresince, ilk madde ve malzemelerin anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak çıkış ının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, ilgili hesapta izlenen değerlerin tüketim suretiyle çıkışlarının en fazla üçer aylık dönemler itibarıyla yapılması gerekmektedir.