İçme Suyu Depo Yapım İşinde Hatalı Uygulamalar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: İçme Suyu Depo Yapım İşinde Hatalı Uygulamalar Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Belediye tarafından 11.10.2023 tarihinde ihale edilen içme suyu depo yapım işinde bütün riskler sigortası kapsamında yer alan bir risk kaleminde muafiyet oranın yüksek belirlendiği, geçici kabul noksanları kesintisinin yapılmadığı ve teknik personel, makine, teçhizat ve ekipman bulundurulmasına ilişkin sözleşme maddesinin eksik düzenlendiği tespit edilmiştir. Söz konusu tespitlere ilişkin ayrıntılara aşağıda yer verilmiştir:

Bütün Riskler Sigortası Kapsamında Yer Alan Bir Risk Kaleminde Muafiyet Oranının Yüksek Belirlenmesi

Yapım işi yüklenicileri tarafından yaptırılan bütün riskler (all risks) sigortası kapsamında yer alan bazı risk kalemlerine ilgili mevzuatında öngörülenden daha fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; yüklenicinin, işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler)”, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu belirtilmektedir.

Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise; tüm riskler için azami %2 oranında muafiyet uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan mevzuat hükümleri gereğince, muafiyet açısından tüm riskler için uygulanabilecek azami oranın %2 olması gerekmektedir.

Belediye tarafından gerçekleştirilen içme suyu depo yapım işine ilişkin incelemede, bütün riskler sigortası kapsamında yer alan bir risk kaleminde %2’den fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, üçüncü şahıs mali mesuliyet teminatına ilişkin maddi zararlarda asgari 750 Amerikan Doları olmak kaydıyla zararın %10’u oranında muafiyet belirlendiği görülmüştür.

Sigorta poliçesinde muafiyet oranlarının mevzuatta öngörülenden yüksek belirlenmesi yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. Dolayısıyla bütün riskler sigortalarının ilgili mevzuatta belirtilen şartlara uygun olarak yaptırılması hususunda gerekli tedbirlerin alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Geçici Kabul Noksanları Kesintisinin Yapılmaması

Söz konusu yapım işi kapsamında yüklenici tarafından geçici kabul noksanları için teminat mektubu verilmediği ve hakediş ödemelerinin geçici kabul noksanları kesintisi yapılmadan gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.

Belediye ile yüklenici arasında imzalanan Sözleşme’nin “Geçici kabul noksanları” başlıklı 30’uncu maddesinde; geçici kabul noksanları için düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının %3’ü kadar teminat mektubu alınacağı ve bu teminat mektubunun, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye iade edileceği hükmüne yer verilmiştir. Yüklenicinin teminat mektubu vermemesi durumunda ise; düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının %3’üne karşılık gelen kısmının tutulacağı ve bu tutarın, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye ödeneceği belirtilmektedir.

Yapılan incelemede, anılan yapım işi kapsamında yüklenici tarafından geçici kabul noksanları için teminat mektubu verilmediği ve yükleniciye yapılan hakediş ödemelerinde yapılan iş tutarının %3’üne karşılık gelen geçici kabul noksanları kesintisinin yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, Belediyenin sözleşmede geçici kabul noksanları için öngörülen güvenceden mahrum kalmasına yol açmaktadır.

Bu itibarla, Belediye tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre gerçekleştirilen yapım işlerinde geçici kabul noksanlarına ilişkin sözleşme hükümlerine uygun işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Teknik Personel, Makine, Teçhizat ve Ekipman Bulundurulmasına İlişkin Sözleşme Maddesinin Eksik Düzenlenmesi

Belediye ile yüklenici arasında imzalanan Sözleşme’nin teknik personel, makine, teçhizat ve ekipman bulundurulmasıyla ilgili maddesinin mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmediği tespit edilmiştir.

04.03.2009 tarihli ve 27159 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Tip Sözleşme’nin “Teknik personel, makine, teçhizat ve ekipman bulundurulması” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasında; yüklenicinin idareye bildirdiği teknik personelin onaylandığının kendisine bildirildiği tarihten itibaren adet ve unvanları bu fıkrada belirtilen teknik personeli iş programına göre iş yerinde bulundurmak zorunda olduğu hükmüne yer verilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, yüklenici birinci fıkrada adet ve mesleki unvanı belirtilen teknik personeli idareye süresinde bildirmediği veya iş programına göre iş başında bulundurmadığı takdirde bulundurulmayan her teknik personel için günlük belirlenen cezanın müteakiben düzenlenecek ilk hakedişinden kesileceği belirtilmektedir.

Benzer şekilde, aynı maddenin dördüncü fıkrasında; yüklenicinin işe başlama tarihinden itibaren cinsi, çeşidi, adedi ve kapasitesi belirtilen makine, teçhizat ve ekipmanı iş programına uygun olarak iş yerinde bulundurmak zorunda olduğu hükmü yer almaktadır. Ayrıca, yüklenici tarafından iş yerinde bulundurulması gereken makine, teçhizat ve ekipmanın iş yerinde bulundurulmaması halinde ceza öngörülüyor ise günlük ceza tutarının her bir makine, teçhizat ve ekipman için belirleneceği ve yüklenici, bu fıkrada belirtilen makine, teçhizat ve ekipmanı iş programına göre iş başında bulundurmadığı takdirde cezanın müteakiben düzenlenecek ilk hakedişinden kesileceği belirtilmektedir.

Yapılan incelemede, söz konusu Sözleşme’nin teknik personel, makine, teçhizat ve ekipman bulundurulmasına ilişkin maddesinde yüklenici tarafından iş yerinde bulundurulması gereken teknik personel, makine, teçhizat ve ekipmanla ilgili herhangi bir hükme yer verilmediği ve ceza tutarlarının da belirlenmediği görülmüştür. Dolayısıyla, anılan maddenin yukarıda yer verilen Tip Sözleşme hükümlerine uygun olarak düzenlenmediği ve bu durumun belediyenin sözleşme gereği sahip olması gereken güvencelerden mahrum kalmasına yol açtığı değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak, Belediye tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre gerçekleştirilen yapım işlerinde sözleşme hükümlerinin ilgili mevzuata uygun bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.