|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) ve 22’nci maddesinin (d) bentleri çerçevesinde, bütçelerine konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmaksızın aşmıştır. Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendi, bu tür harcamaların yıllık toplamının belirtilen sınırı aşamayacağını belirtmektedir. Ayrıca, 21’inci madde, 2.076.108 TL’ye kadar olan alımların ilan yapılmadan pazarlık usulü ile gerçekleştirilebileceğini, 22’nci madde ise 207.453 TL’yi geçmeyen ihtiyaçların doğrudan temin usulü ile karşılanabileceğini ifade etmektedir.
Denetim sonuçlarına göre, belirlenen parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneklerin %10’unun aşılması durumu tespit edilmiştir. İlgili raporda, mal alımları ve hizmet alımları için yapılan harcamaların toplamı, bütçeye konulan ödeneğin %10’unu geçmiştir. Bu durum, Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan gerçekleştirilen harcamaların yasal çerçevede sorun oluşturduğunu göstermektedir. İdare, bu bulgular doğrultusunda 2025 yılında gerekli işlemleri yapmayı planladığını belirtmiştir. Sonuç olarak, Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine uygun hareket edilmesi ve bütçeye konulan ödeneklerin %10’unun aşılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların yıllık toplamının, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, yaklaşık maliyeti 2.076.108.- TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarının ilan yapılmaksızın pazarlık usulü ile yapılabileceği ifade edilmektedir.
Anılan Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise 207.453.- TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşlar gerek 21’inci maddenin (f) bendi gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62’nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği,
Üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı, ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapılan mal ve hizmet alımlarında aşağıdaki tabloda görüleceği üzere bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Mal ve Hizmet Alımları Tutarları ve Bütçe Ödeneklerine Oranı Tablosu
| Harcama Kalemleri |
2024 Toplam Ödenek Tutarı (TL) |
Yılı (A) |
Toplam Ödeneğin % 10’u (Sınır) (B=A*%10) (TL) |
21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (C) (TL) |
22/d Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (D) (TL) |
Sınırı AşanTutar (E=(C+D)-B) (TL) | 21/f ve 22/d Kapsamında Yapılan Toplam Harcama Tutarı/Toplam Ödenek Tutarı % ((C+D)/A)*100 |
| Mal Alımı | 15.559.437,42 | 15.559.437,42 | 1.555.943,74 | 699.360,00 | 18.298.602,86 | 17.442.019,12 | 122,10 |
| Hizmet Alımı |
63.105.672,80 | 63.105.672,80 | 6.310.567,29 | 450.900,00 | 16.861.319,51 | 11.001.652,22 | 27,43 |
| Toplam | 78.665.110,22 | 78.665.110,22 | 7.866.511,03 | 1.150.260,00 | 35.159.922,37 | 29.965.328,38 | 46,16 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; 2025 yılında bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesi birinci fıkrasının (f) bendi ve 22’nci maddesi birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımlarında, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan İdarenin yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun aşılmaması gerekmektedir.