|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, aile cüzdanı alımlarını muhasebe kayıtlarında takip etmemelidir. Evlendirme Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, aile cüzdanlarının mal müdürlüklerinden evlendirme memurlarına zimmetle verilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu cüzdanların bedellerinin tahsil edilmesi ve muhasebeleştirilmesi konusundaki yükümlülükler, belediyenin sorumluluğunda değildir.
Denetim sırasında, aile cüzdanı alım bedellerinin belediye bütçesinden karşılandığı ve satışlardan elde edilen gelirlerin belediye hesaplarına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin gelir ve gider hesaplarını olumsuz etkileyerek mali tabloların doğruluğunu tehlikeye atmaktadır. İlgili mevzuat hükümleri, aile cüzdanlarının alım ve satış işlemlerinin belediye muhasebe kayıtlarıyla ilişkilendirilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır. İdare, bu bulgu doğrultusunda gerekli işlemleri yapacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, aile cüzdanlarının teslim işlemleri yetkili memurlar tarafından zimmetle gerçekleştirilmelidir ve bu süreçlerin belediye muhasebe sistemine dahil edilmemesi gerekmektedir. |
BULGU: Aile Cüzdanı Alımlarının Belediye Muhasebe Kayıtlarında Takip Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Mal Müdürlüğünden alınan aile cüzdanları için tahsil edilen bedellerin hiçbir şekilde Belediye hesapları ile ilişkilendirilmemesi gerektiği halde alım bedellerinin bütçeden ödenmesi ve bunların satışı sonucu tahsil edilen tutarların bütçeye gelir kaydedilmesi suretiyle Belediye hesaplarında takip edildiği görülmüştür.
Evlendirme Yönetmeliği’nin “Evlendirme Memurluğunun Görev, Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde; evlendirme memurlarına aile cüzdanı düzenleme görevi verilmiş olup belediye personeli arasından görevlendirilen evlendirme memurlarının belediye başkanına karşı sorumlu oldukları düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Aile Cüzdanlarının Mal Sandıklarından Alınması” başlıklı 54’üncü maddesinde; aile cüzdanlarının il ve ilçe mal sandıklarınca evlendirme memurlarına kredili olarak verileceği, bu cüzdanların zimmetle verilmesi ve bedelinin tahsili hususlarında Devlet Muhasebesi Muamelat ve Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Bu hüküm ile hem muhasebe yönetmeliklerine atıf yapılmış hem de aile cüzdanlarının ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe müdürlüğünce belediye tarafından görevlendirilecek yetkili memurlara zimmetle verilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Değerli kâğıtlara ilişkin işlemler” başlıklı 498’inci maddesine göre; değerli kâğıtlar kapsamında olan aile cüzdanları yetkili memurlara, satıldıkça bedeli teslim edilmek üzere zimmetle verilir. Aynı maddenin devamındaki hükme göre ise yetkili memurlar, muhasebe birimlerinden zimmetle aldıkları değerli kâğıtların satış hasılatını en çok on beş günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde ilgili mal müdürlüğü veya defterdarlık muhasebe birimi veznesine veya banka hesabına yatırmak zorundadırlar.
Anılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; aile cüzdanlarının Belediyenin yetkili memurları tarafından mal müdürlüğünden zimmetle ve bedelsiz alınacağı, söz konusu cüzdanlar satıldıkça tahsil edilen tutarların mevzuatta belirlenen sürelerde ilgili mal müdürlüğüne yine yetkili memurlar tarafından yatırılması gerektiği anlaşıldığından Belediyenin aile cüzdanlarının satın alınması, satılması, muhafaza edilmesi ve muhasebeleştirilmesi ile ilgili herhangi bir yükümlülüğü olmadığı değerlendirilmektedir.
Yapılan incelemede, aile cüzdanı bedellerinin Belediye bütçesinden karşılandığı, cüzdanların ilgililere satışı yapıldıkça tahsil edilen tutarların Belediye bütçesine gelir kaydedildiği ve bunlara ilişkin işlemlerin Belediye muhasebe kayıtlarında izlendiği tespit edilmiştir.
Bu uygulamayla, Belediyenin geliri ya da gideri olmaması gereken bir şey gelir ve gider hesaplarını etkiler bir duruma getirilmiş ve mali tabloların sıhhatini de olumsuz etkilemiş olacaktır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bundan sonra bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, değerli kâğıt niteliğini haiz aile cüzdanlarına ilişkin yetkili memur eliyle gerçekleşen teslim işlemlerinin zimmetle yapılması, cüzdanların alım ve satışına ilişkin işlemlerin Belediye ve Belediyenin muhasebe kayıtları ile ilişkilendirilmemesi gerekmektedir.