|
ÖZET: Ovacık Belediye Meclisi, 13 Mayıs 2024 tarihinde aldığı 27 nolu karar ile Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliği’ni yürürlüğe koymuştur. Ancak, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belediyelere bu tür giderlerle ilgili yönetmelik çıkarma yetkisi verilmediği belirtilmektedir. Kanunun 15. maddesi, belediyelere yönetmelik çıkarma yetkisi tanırken, 60. maddesinde ise temsil, tören ve ağırlama giderlerinin bütçeden karşılanabileceği ifade edilmektedir. Ancak, bu giderlerin düzenlenmesi için açık bir hüküm bulunmamaktadır.
Anayasa’nın 124. maddesi, kamu idarelerinin kendi görev alanlarına ilişkin yönetmelikler çıkarma yetkisini tanırken, 5393 sayılı Kanun’un 14. maddesi, temsil ve tören faaliyetlerini belediyelerin görevleri arasında saymamaktadır. İçişleri Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi” ile bu giderlerin usul ve esasları belirlenmiştir. Eğer bu yönerge yeterli görülmüyorsa, değişiklik yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, Ovacık Belediyesi’nin Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliği’ni çıkartması ve bu çerçevede harcama yapması mümkün değildir. Sayıştay ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın görüşleri de bu durumu desteklemektedir. Belediye bütçesinden yapılacak giderlerin, mevcut yönerge çerçevesinde yürütülmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Belediye Meclis Kararıyla Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliği Çıkartılıp Yürürlüğe Konulması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Ovacık Belediye Meclisinin 13.05.2024 tarih ve 27 nolu kararıyla Ovacık Belediye Başkanlığı Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliği çıkartılarak yürürlüğe konulduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak…” denilmek suretiyle belediyelere yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiş, aynı Kanunun 18’inci maddesinin (m) bendinde ise belediye tarafından çıkarılacak yönetmelikleri kabul etmek görev ve yetkisi belediye meclisine bırakılmıştır.
Aynı Kanunun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde, belediye bütçesinden yapılabilecek giderler bentler halinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin (k) bendinde “Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri” belediye bütçesinden yapılabilecek harcamalar içinde sayılmış, ancak bahse konu maddede belediyelere bu hususlarla ilgili olarak yönetmelikle düzenleme yapma yetkisinin verildiğine dair açık bir hükme yer verilmemiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” hükmüne istinaden maddede sayılan kamu idarelerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarma yetkileri bulunmaktadır.
Buna göre bir kamu tüzel kişisi olarak belediyelerin ilgili kanunlarında özel bir hüküm olmasa dahi Anayasanın verdiği genel yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarabilmeleri mümkündür.
Ancak Anayasanın anılan hükmüne göre maddede sayılan kamu idareleri ve bu kapsamda belediyeler tarafından çıkarılacak yönetmeliklerin, bu idarelere verilen “görev alanları” kapsamındaki konulara ilişkin olması gerekmektedir.
5393 sayılı Kanunun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde tadat edilen görev ve sorumluluklar arasında “temsil, tören, ağırlama ve tanıtım” faaliyetlerine yer verilmemiştir.
Diğer yandan, Anayasanın “Mahalli idareler” başlıklı 127’nci maddesinin beşinci fıkrası; “Merkezî idare, mahallî idareler üzerinde, mahallî hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahallî ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idarî vesayet yetkisine sahiptir.” hükmünü amirdir.
Belediye bütçesinde yer alan temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerine ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan ve halen yürürlükte olan “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi” ile düzenlenmiştir.
Söz konusu Yönergenin, belediyelerin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerine yönelik ihtiyaçları karşılamadığı düşünülüyorsa, bu hususun her bir belediye tarafından hazırlanacak birbirinden farklı yönetmeliklerle değil, mahallî hizmetlerin yerine getirilmesinde idarenin bütünlüğü ilkesine uyulması ve mahalli idareler arasında uygulama birliğinin sağlanmasını temin edecek şekilde “Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi” nde değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla Belediyelerin Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliği düzenlemeleri yapması mümkün bulunmamaktadır.
Nitekim bu konuyla ilgili olarak hem Sayıştay Daireler Kurulunun kararı ve hem de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün görüşü mevcut olup Sayıştay Daireler Kurulunun 20.11.2019 tarih ve 1632/7 sayılı kararında Belediyelerin, belediye bütçesinden yapılacak temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik yönetmelik düzenlemelerinin mümkün bulunmadığına karar verilmiş; Çevre, Şehircilik ve iklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün 18.10.2023 tarihli 2023/12 nolu Genelgesinin (D)-İdarelerin Yönetmelik Düzenleyemeyeceği Konular başlığı altındaki 2- Temsil Tören ve Ağırlama Giderleri Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik açıklamasında da 5393 sayılı Kanun ve 5355 sayılı Kanunda belediyelerin ve mahalli idare birliklerinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin harcama yapabilmesine imkân verilmesine karşın, harcama faaliyetlerine ilişkin hususların düzenlenmesine yönelik yönetmelik çıkarma yetkisi veren açık bir hükmün bulunmaması sebebiyle belediyelerin ve mahalli idare birliklerinin, bütçeden yapılacak temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik yönetmelik düzenlenmesinin mümkün bulunmadığı, bu hususlara ilişkin uygulamaların Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi kapsamında yürütülebileceği belirtilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta; Belediye tarafından bundan böyle Taslak Denetim Raporunda belirtilen hususlar dahilinde Belediye Bütçesinden yapılacak Temsil,
Tören, Ağırlama ve Tanıtma Giderlerinin Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönergesi kapsamında yürütüleceği belirtilmiş olup bulgumuza iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak; 5393 sayılı Kanunda, belediyelerin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin harcama yapabilmesine imkan verilmesine karşın bu faaliyetlerin belediyelerin görevleri arasında zikredilmemesi ve aynı Kanunda bu hususların düzenlenmesine yönelik yönetmelik çıkarma yetkisi veren açık bir hükmün de bulunmaması sebebiyle Ovacık Belediyesinin belediye bütçesinden yapılacak temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine yönelik Temsil, Tören ve Ağırlama Giderleri Yönetmeliği çıkartılarak yürürlüğe konulması ve çıkartılan bu Yönetmelik’e göre harcama yapılması mümkün değildir.