|
ÖZET: Taşınmaz envanter çalışmalarının tamamlanmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İlgili ilçe belediyesinin mülkiyetindeki taşınmazların tapu bilgilerinin mevcut durumla uyumlu hale getirilmediği, yeniden değerleme ve dosyalama işlemlerinin tamamlanmadığı belirlenmiştir. Bu durum, muhasebe bilgilerinin güncellenememesine yol açmaktadır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kaydına ve cetvellerinin düzenlenmesine dair usul ve esasları belirlemekte olup, bu işlemlerin zamanında ve doğru bir şekilde yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Yönetmelik çerçevesinde, taşınmazların kaydı, mevcut durum ve edinilen taşınmazların değerlerinin takip edilmesi amacıyla belgeye dayalı olarak gerçekleştirilmelidir. Taşınmazların rayiç değerleri, ilgili kamu idareleri tarafından tespit edilerek kayıtlara alınacak ve güncellemeler Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Ayrıca, her taşınmaz için belirlenen numaralarla dosyalama işlemleri de düzenli bir şekilde yürütülmelidir. Denetim sonucunda, taşınmazların tapu bilgileri ile fiili durumun uyumlu hale getirilmesi, numaralandırma, dosyalama, cins tashihi ve yeniden değerleme işlemlerinin tamamlanmadığı tespit edilmiştir. İlgili idare, bu konudaki eksiklikleri gidermek amacıyla 2025 yılı içerisinde envanter çalışmalarını tamamlayacağını bildirmiştir. Bu bağlamda, envanter, dosyalama, değerleme ve cins tashihi işlemlerinin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmesi ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Taşınmazların Envanter Çalışmalarının Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımındaki taşınmazlarının, tapu bilgilerinin fiili durumla uyumlu hale getirilmediği, yeniden değerleme ve dosyalama işlemlerinin tamamlanmadığı ve buna bağlı olarak muhasebe bilgilerinin güncellenemediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 1’inci maddesinde; Yönetmelik’in amacının genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş ve Yönetmelik’in diğer maddelerinde kamu idarelerinin tasarrufunda bulunan taşınmazların kaydına ve buna ilişkin cetvellerin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu işlerle ilgili görev, yetki ve sorumluluklar belirlenmiştir.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri; kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olup kayıtların belgeye dayanması esastır. “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlar maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacaktır.
Taşınmazların rayiç değeri; maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanlar ise bu idarelerce tespit edilecek ve taşınmazların kayıtlara alınan değeri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenecektir. Ayrıca, kayıt işlemleri, taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsamaktadır.
Yönetmelik’in “Taşınmazların numaralandırılması” başlıklı 8’inci maddesine göre kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için daha önce belirlenmiş taşınmaz numarası var ise bu taşınmaz numarası, yoksa kamu idarelerinin belirleyeceği taşınmaz numarası kullanılacaktır.
Yönetmelik’in “Dosyalama” başlıklı 9’uncu maddesinde, kamu idarelerince kaydedilen her taşınmaz için taşınmaz ile aynı numarayı taşıyan birer dosya oluşturulacağı, dosyalama işleminin nasıl yapılacağı, hangi tasarruf işlemi için ne tür belgelerin ekleneceği ayrıntısıyla düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesine göre; kamu idarelerince, mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınacak olup kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yapacaklardır.
Diğer yandan, aynı Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesinde de tüm bu taşınmaz kayıt işlemlerinin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanmış olması gerektiği belirtilmektedir.
Yukarıda belirtildiği üzere, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince; taşınmazlara ilişkin tapu bilgileri temin edilerek fiili envanterin yapılması, mevzuatında belirtilen şekilde kayda esas değerlerinin tespit edilmesi ve yeniden değerleme yapılması, her bir taşınmaz için numaralandırma, dosyalama ve cins tashihi işlemlerinin yapılması, taşınmaz icmal cetvellerinin konsolide edilmesi, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği gereği taşınmazların mali tablolarda gösterilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, mevzuatında belirtilen süre itibarıyla taşınmaz tapu bilgileri ile fiili durum uygun hale getirme işlemlerinin yapılmadığı ve taşınmazların numaralandırma, dosyalama, cins tashihi ve yeniden değerleme işlemlerinin tamamlanmadığı ve buna bağlı olarak da muhasebe kayıtlarının güncellenemediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve 2025 yılı içerisinde taşınmazlarla ilgili envanter çalışmalarının tamamlanacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, envanter, dosyalama, değerleme ve cins tashihi işlemlerinin anılan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilerek gerekli muhasebe kaydı güncellemelerinin tamamlanması gerekmektedir.