|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri kapsamında, maddi duran varlıkların bazıları için kayıtlı değerlerinden fazla amortisman ayrıldığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, amortismana tabi varlıkların tanımını, uygulanacak süre ve yöntemleri belirlemekte, ayrıca ayrılan amortismanların muhasebeleştirilmesine dair esasları düzenlemektedir. Bu çerçevede, maddi duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi ve yok edilmesi süreçleri de açıklanmıştır.
Denetim bulguları, bazı varlıklar için ayrılan amortismanların, kayıtlı değerleriyle tutarsızlık gösterdiğini göstermektedir. Örneğin, boru hatları, bilgisayarlar ve diğer büro makineleri gibi varlıklar için ayrılan amortisman miktarları, kayıtlı değerlerinden önemli ölçüde fazladır. Bu durum, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın 2024 yılı bilançosunda doğru bilgi vermediği anlamına gelmektedir. İdare, bu bulgulara ilişkin olarak gerekli düzeltmeleri yapma taahhüdünde bulunmuş, ancak mevzuata uygun uygulamaları destekleyen herhangi bir kanıt sunmamıştır. Sonuç olarak, maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değerleri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi için acil önlemler alınması gerekmektedir. Bu durum, mali raporlamanın doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Maddi Duran Varlıkların Bir Kısmı İçin Amortismana Tabi Maddi Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir.
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı da aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır.
Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Mezkûr düzenlemelere göre; duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde, amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı, duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal amortisman yönteminin uygulanacağı, varlıklar için amortisman ve tükenme payının belirlenen oranlarda her yıl eşit olarak ayrılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Aşağıda yer verilen tablolarda bu duruma ilişkin örnekler yer almaktadır:
Tablo 8: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Varlıklar Tablosu
| Hesap Kodu Tüm Düzeyler |
Hes Ad | Varlıkların Toplam Değeri |
Amortismanların Toplam Değeri |
Fark |
| 251.xx.01.00. | Boru Hatları | 0,00 | 16.070,08 | -16.070,08 |
| 255.02.01.. | Bilgisayarlar ve Sunucular | 4.720,00 | 26.085,60 | -21.365,60 |
| 255.02.99.. | Diğer Büro Makineleri ve Aletleri |
0,00 | 3.300,00 | -3.300,00 |
| 255.03.01.. | Büro Mobilyaları | 9.279,12 | 16.587,64 | -7.308,52 |
| 255.04.01.. | Yemek Hazırlama Ekipmanları |
0,00 | 241,50 | -241,50 |
| 255.08.02.. | Öğrenmeyi Kolaylaştırıcı Ekipmanlar |
64.999,12 | 14.949,80 | 50.049,32 |
| 255.10.02.. | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri |
0,00 | 5.000,00 | -5.000,00 |
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bazı varlıklar için varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması nedeni ile İdarenin 2024 yılı bilançosunda 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabının doğru bilgi vermediği değerlendirilmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve maddi duran varlıklar için kayıtlı değeriyle uyumlu şekilde amortisman ayrılması hususunda gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir. Ancak uygulamanın mevzuatına uygun olarak belirtildiği şekilde yapıldığına yönelik herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, gerekli çalışmaların yapılarak maddi duran varlıkların amortisman değerleri ile kayıtlı değeri arasındaki uyumsuzluğun giderilmesi gerekmektedir.