|
ÖZET: Kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilen kamulaştırmaların, Çukurca Tapu Müdürlüğü tarafından ilgili belediyeye bildirilmediği tespit edilmiştir. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, emlak vergisi tahsilatını güvence altına almak amacıyla tapu idarelerine kamulaştırma işlemleri ve mülkiyet değişikliklerini belediyelere bildirme yükümlülüğü getirmiştir. Bu yükümlülük, vergi güvenliği açısından kritik bir öneme sahiptir.
Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesi, kamulaştırma işlemleri sırasında mal sahipleriyle vergi ilişkisi aranmayacağını belirtirken, tapu dairesinin durumu ilgili vergi dairesine bildirmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Emlak Vergisi Kanunu’nun 23. maddesi ise, vergi değerini etkileyen durumların bildirilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, Çukurca İlçesi’nde yapılan kamulaştırmalara dair bilgilerin düzenli olarak belediyeye iletilmediği ortaya çıkmıştır. Bu durum, emlak vergisi beyanlarının eksik kalmasına ve dolayısıyla vergi kaybına yol açmaktadır. Sonuç olarak, tapu idaresinin kamulaştırma ve emlak vergisi işlemleri konusunda ilgili belediyeyi zamanında bilgilendirmesi gerekmektedir. Bu bilgilendirme, TAKBİS sistemi aracılığıyla sistematik bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Böylece, belediyenin emlak vergisi gelirleri ve mali tabloları güvence altına alınabilir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda gerekli adımları atacağını belirtmiştir. |
BULGU: Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Yapılan Kamulaştırmaların Tapu Müdürlüğü Nezdinde Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırmaların Çukurca Tapu Müdürlüğü tarafından Belediyeye bildirilmediği tespit edilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, belediyeler tarafından tahsil edilen ve önemli bir gelir kalemi olan emlak vergisini güvence altına almak amacıyla, tapu idarelerine; kamulaştırma işlemleri ve devir gibi mülkiyet değişimlerini ilgili belediyeye bildirme zorunluluğu getirmiştir. Bu zorunluluk bir vergi güvenlik önlemidir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10’uncu maddesinde; kamulaştırma kaynaklı tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmayacağı; ancak, tapu dairesinin durumu ilgili vergi dairesine bildireceği hükme bağlanmıştır.
2942 sayılı Kanun’un “Vergilendirme” başlıklı 39’uncu maddesinde“Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunur.” denilmektedir.
Diğer yandan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim Verme ve Süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde,
“Bu Kanun’un 33’üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlâk vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Emlâkin bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir.” hükmü bulunmaktadır.
1319 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde; bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi vergi değerini tadil eden sebepler arasında sayılmıştır. Ayrıca, Kanun’un 37’nci maddesine göre bu Kanun’da geçen “Vergi dairesi” tabiri, belediyeleri ifade etmektedir.
1319 sayılı Kanun’un “Ödeme Süresi” başlıklı 30’uncu maddesinde ise;
“Devir ve ferağı yapılan bina ve arazinin, devir ve ferağın yapıldığı yıl ile geçmiş yıllara ait ödenmemiş Emlak Vergisinin ödenmesinden devreden ve devralan müteselsilen sorumlu tutulurlar. Devralanın mükellefe rücu hakkı saklıdır. Tapu daireleri devir ve ferağ işlemini, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın 15’inci günü akşamına kadar ilgili belediyelere bildirir.” hükümleri yer almaktadır.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde; Çukurca İlçesi içinde yapılan kamulaştırmalara ait bilgilerin düzenli olarak Belediyeye gönderilmediği tespit edilmiştir.
Netice olarak; kamulaştırma işlemlerinin, mevzuat gereği ilgili belediyeye bildirilmemiş olması durumunda: Gayrimenkule ilişkin daha önceden beyanname verilip verilmediği, emlak vergisi ödenip ödenmediği bilinmediğinden bu hatanın düzeltilmeden devam edeceği; gayrimenkule ilişkin daha önceden gelen emlak vergisi borçlarının bulunup bulunmadığı bilinmediğinden herhangi bir düzeltme işlemi yapılamayacağı; ek emlak vergisinin beyan edilmediği ve bildirim yapılmamış olduğundan bu hatanın düzeltilmeden devam edeceği; eski malik adına vergi tahakkuku yapılmaya devam edeceği; bildirim yapılmamış olduğundan bu hatalar sonucu ortaya çıkan emlak vergisi kaybından kamulaştırmayı yapmış olan kamu kurumunun da müteselsil sorumluluğunun devam edeceği açıktır.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda açıklanan gerekçelerden dolayı, tapu idaresinin özellikle Kamulaştırma Kanunu ve Emlak Vergisi Kanunu kapsamındaki işlemler konusunda ilgili belediyeyi bilgilendirmesi; ilgili mevzuatı çerçevesinde veri paylaşımı sağlaması; bu bilgilendirme ve paylaşımın TAKBİS (Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi) kapsamında gerekli teknolojik altyapı kullanılarak sistemli ve zamanlı olması; Belediye tarafından bilgilendirme ve paylaşım takibinin yapılarak emlak vergisi gelirlerinin ve mali tablolarının güvenceye kavuşturulması gerekmektedir.