|
ÖZET: Bazı ödeme emri belgelerinde harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve muhasebe yetkilisinin imzalarının eksik olduğu tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, harcama işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli olan imzaların önemini vurgulamaktadır. Harcama yetkilisinin talimatı olmadan bütçeden harcama yapılamayacağı ve giderlerin gerçekleştirilmesinin, yetkililer tarafından onaylanan belgelerle tamamlanması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, gerçekleştirme görevlilerinin de belirli görevleri yerine getirmesi ve gerekli belgeleri hazırlaması zorunludur.
VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından yapılan incelemelerde, mahkeme kararları doğrultusunda yapılan bazı ödemelere ilişkin belgelerde imza eksiklikleri olduğu ortaya çıkmıştır. Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin, bu ödemelerin kendi birimlerini ilgilendirmediği gerekçesiyle imzalamadığı anlaşılmıştır. Ancak, 5018 sayılı Kanun ve Sayıştay Genel Kurulu kararları çerçevesinde, ödeme işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gerekli olan belgelerin düzenlenmesi ve imzalanması zorunludur. Sonuç olarak, mali işlemlerin yürütülmesinde görevli ve yetkili kişilerin imzalarının bulunmaması durumunda, muhasebeleştirme ve ödeme işlemlerinin yapılması mümkün değildir. Bu nedenle, kamu idaresinde yaşanan sık değişiklikler ve imza süreçlerindeki zorluklar, yasal gereklilikleri yerine getirmede engel teşkil etmemelidir. |
BULGU: Bazı Ödeme Emri Belgelerinde Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi ve Muhasebe Yetkilisinin İmzalarının Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Bazı ödeme emri belgelerinin harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve muhasebe yetkilisi tarafından imzalanmadan düzenlenerek muhasebeleştirme ve ödeme işlemlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında; bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkün olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinin birinci fıkrasında ise; giderlerin gerçekleştirilmesinin, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında; gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüteceği ifade edilmiştir.
Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 sayılı Kararında da; “ …Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır. Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir. Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar” denilmektedir. Bu hüküm uyarınca, bir mali işlemi gerçekleştirmede görevli olanların sorumluluğunun belirlenmesinde, gerçekleştirme işlemini yapan memurun, yetkili ve görevli olması ve yapılan giderin de bu görevli tarafından düzenlenip imzalanan belgeye dayanıyor olması zorunludur. Bir başka deyişle, yukarıda anılan belge ve imza olmadan ödeme emri belgesinin tamamlanmış sayılmaması gerekmektedir ... ” denilmektedir.
5018 sayılı Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ise:
“Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;
Yetkililerin imzasını,
Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
Maddi hata bulunup bulunmadığını,
Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
kontrol etmekle yükümlüdür.”
denilmektedir.
VASKİ Genel Müdürlüğü 2024 yılı mali işlemlerinin incelenmesi neticesinde; mahkeme kararıyla kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ödenmesi ile mahkeme kararıyla katılım payı iadesine ilişkin avukatlık vekalet ücreti ödenmesine yönelik düzenlenen bazı ödeme emri belgelerinde (996, 1962 ve 1963 no.lu ödeme emri belgelerinde) harcama yetkilisi ile gerçekleştirme görevlisinin imzadan imtina etmesi nedeniyle imzalarının bulunmadığı, bu nedenle söz konusu belgelerin muhasebe yetkilisi tarafından da imzalanmadığı, buna karşın söz konusu imzasız ödeme emri belgelerine dayanılarak muhasebeleştirme ve ödeme işlemlerinin yapıldığı tespit edilmiştir. Yetkililerle yapılan görüşmelerde; harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisinin mahkeme kararına istinaden yapılan ödemelerin kendi birimlerini ilgilendirmediği ve başka bir harcama biriminin bütçesinden karşılanması gerektiği gerekçesiyle imzalamadığı anlaşılmıştır. Ancak 5018 sayılı Kanun’da yer verilen bu hükümler ve Sayıştay Genel Kurulunun 5189/1 sayılı Kararı çerçevesinde, ödeme emri belgesinin düzenlenerek ödeme işlemlerinin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması, harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması, muhasebe yetkilisi tarafından da 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesinde belirtilen kontrollerin yapılarak ödeme süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından seçimler ve akabinde kayyum atamaları nedeniyle idareci kadrolarda sık sık değişiklikler meydana geldiği, bu nedenle görevden ayrılan idarecilere belge imzalatmakta zorluk yaşandığı; ancak bir şekilde kendilerine ulaşılarak imzaların tamamlatıldığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, mali işlemleri gerçekleştirmede görevli ve yetkili olanların imzaları olmaksızın muhasebeleştirme ve ödeme işlemlerinin yapılmaması gerekmektedir.