|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, VASKİ Genel Müdürlüğü’nün talebiyle Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ tarafından gerçekleştirilen işçi alımlarının, Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) İl Müdürlüğü’ne bildirilmediği tespit edilmiştir. VASKİ Genel Müdürlüğü, Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ’nin tamamına sahip olup, personel alım süreçlerini doğrudan bu şirket aracılığıyla yürütmektedir. İlgili mevzuat gereği, idarelerin işçi alım ilanlarını İŞKUR’a bildirmesi zorunludur.
2024 yılında VASKİ Genel Müdürlüğü’nün talebi doğrultusunda 162 yeni işçi alımı yapılmış, ancak bu alımlara ilişkin ilanlar İŞKUR’a iletilmemiştir. İşe alımlar, idarenin ihtiyaçları doğrultusunda sözlü olarak belirlenmekte, bu durum ise liyakat, şeffaflık ve rekabetin ortadan kalkmasına yol açmaktadır. Ayrıca, ilanların yapılmaması, gerekli niteliklere sahip birçok kişinin başvuru yapma şansını kaybetmesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi, Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ’yi bu konuda bilgilendirmiş ve yasalara uyulması gerektiğinin altını çizmiştir. Dolayısıyla, gelecekteki işçi alımlarının, ilgili mevzuat ve genelge çerçevesinde İŞKUR ve diğer iletişim kanalları aracılığıyla duyurulması zorunludur. |
BULGU: İdarenin Talebiyle Şirket Üzerinden Yapılan Personel Alımlarının Türkiye İş Kurumuna Bildirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
2024 yılında VASKİ Genel Müdürlüğünün talebiyle Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ tarafından yapılan işçi alımlarında, işe alım ilanlarının Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) İl Müdürlüğüne bildirilmediği görülmüştür.
VASKİ Genel Müdürlüğü, Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ’nin %100 oranındaki hissesine sahiptir. 375 sayılı KHK’nın Ek 20’nci maddesi uyarınca VASKİ Genel Müdürlüğü personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerini, doğrudan hizmet alımı suretiyle Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ’ye gördürmektedir.
375 sayılı KHK’nın Ek 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; idarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298’inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise; birinci fıkradaki oranın altında kalan idarelerin şirketlerinin; bu oranın aşılmaması kaydıyla, işten ayrılanların yerine ve iş artışının zorunlu olduğu durumlarda idarenin talebi üzerine yeni işçi alımı yapabileceği hüküm altına alınmıştır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin ikinci fıkrasında; il özel idarelerinin, belediyelerin ve bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile bağlı kuruluşlarının Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurdukları şirketler ile kooperatifler için bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir. Ancak bu kapsamdaki işçi alım ilanlarının İŞKUR’a bildirilmesinin zorunlu olduğu, bu ilanların İŞKUR’un internet sitesinde ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunca uygun görülen iletişim araçları ile kamuoyuna duyurulacağı ve işçi alımının adil ve şeffaf bir şekilde yapılmasını sağlayacak tedbirleri almak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda VASKİ Genel Müdürlüğünün %100 hissesine sahip olduğu Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ’nin işçi alımlarının İŞKUR’a bildirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Nitekim İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) tarafından yayımlanan 28.04.2018 tarihli ve 9483 sayılı ve “Mahalli İdare Şirketlerine Yeni İşçi Alımı” başlıklı Genelge’de de, yukarıda yer alan Yönetmelik hükümlerine benzer olarak belediye ve bağlı kuruluşları şirketlerinin yeni işçi alımlarında, alım ilanlarını duyuru amacıyla İŞKUR İl Müdürlüğüne göndermesi gerektiği ifade edilmiştir.
Konuyla ilgili olarak yapılan incelemelerde; VASKİ Genel Müdürlüğünün talebiyle Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ tarafından 2024 yılında 162 yeni işçi alımının yapıldığı; ancak buna ilişkin alım ilanlarının İŞKUR’a gönderilmediği tespit edilmiştir. Şirkete alınan yeni işçiler İdarenin talebiyle ihtiyaca göre şifahen belirlenip istihdam edilmekte olup bu uygulama Şirkete yapılacak işçi alımlarında liyakatın, objektifliğin ve şeffaflığın ortadan kalkmasına ve işçi istihdamında rekabetin sağlanamamasına neden olmaktadır. Ayrıca İŞKUR üzerinden ilanı yapılmadan gerçekleştirilen işçi istihdamı, istihdam edilmek için gerekli şartları sağlayan pek çok kişinin söz konusu alım için başvuru yapamamasına neden olmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından Van Su ve Kanalizasyon İdaresi Personel AŞ’nin konu hakkında bilgilendirildiği ve yasal mevzuata uyulması konusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği bildirilmiştir.
Bu itibarla, VASKİ Genel Müdürlüğünün talebiyle Şirket tarafından yapılacak yeni işçi alımlarının mezkûr mevzuat hükmü ve yukarıda anılan Genelge uyarınca, İŞKUR ve diğer iletişim araçlarıyla duyurularak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.