|
ÖZET: Bağımsız denetim hizmetinin doğrudan alımı, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelenmiştir. Bu süreçte, bağımsız denetim hizmetinin ilgili tarafla doğrudan sözleşme imzalanarak temin edildiği tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’nun 397 ile 406’ncı maddeleri, anonim şirketlerin denetimi ile ilgili düzenlemeleri içermekte; Kamu İhale Kanunu ise kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine dair esasları belirlemektedir. İlgili kanunun 2’nci maddesi, belediyelerin sahip olduğu şirketlerin bu kanuna tabi olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, 5’inci maddede idarelerin ihalelerde saydamlık, rekabet ve kamuoyu denetimi gibi temel ilkelere uyması gerektiği belirtilmiştir.
Şirketin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olduğu ve istisna kapsamındaki alımlarını ihale usulleriyle gerçekleştirmesi gerektiği açıktır. Bağımsız denetim hizmetinin doğrudan temin yoluyla alınması, Kamu Gözetim Kurumu tarafından zorunlu kılınan bir süreçtir. Bu hizmetin ihale konusu yapılmaması gerektiği, mali konuların güven ilişkisi gerektirmesi ve özel bilgilerin paylaşımını içermesi nedeniyle ifade edilmiştir. Denetim şirketlerinin, Kamu Gözetim Kurumu tarafından yetkilendirildiği ve uluslararası standartlara uygun çalıştıkları göz önünde bulundurulduğunda, hizmet alımının hukuken geçerli bir çerçevede gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Bağımsız Denetim Hizmetinin Doğrudan Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Bağımsız denetim hizmet alımının ilgiliyle doğrudan sözleşme imzalanarak alındığı görülmüştür.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 397 ile 406’ncı maddelerinde anonim şirketlerin denetimine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Kanunun amacının, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu belirtilmiştir. “Kapsam” başlıklı 2’inci maddesinde, belediyelerin doğrudan veya dolaylı olarak birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları her çeşit şirketlerin bu Kanun’a tabi olduğu, “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise, idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifadelerine yer verilmiştir. Kanun’un 3’üncü maddesinde kanundan istisna olan durumlar, 19’uncu maddesinde ihale usulleri ve 22’inci maddesinde doğrudan temin kapsamında yapılacak alımlar sayılmıştır.
Şirketin 4734 sayılı Kanun’a tabi bir şirket olduğu, istisna kapsamında olmayan alımlarını ihale usulleriyle veya şartları taşıyorsa doğrudan teminle yapması gerektiği açıktır. Bağımsız denetim hizmet alımının doğrudan ilgili ile sözleşme imzalanarak temin edildiği anlaşılmıştır.
Şirket tarafından, Kamu Gözetim Kurumu tarafından yaptırılan bağımsız denetimin, kanuni bir zorunluluk olduğu, 4734 sayılı Kanunda tariflenen hizmet alımlarından olmadığı, yapılan ücret ödemesinin bağlı bulundukları odanın belirlediği asgari ücret tarifesi tutarı kadar olduğu, mali konuların ihtisas ve güven ilişkisinin hakim olduğu bir dal olduğu, ticari sır niteliği de taşıyan çok özel bilgilerin paylaşıldığı bir dal olması nedeniyle ihale konusu yapılabilecek nitelikte olmadığı, karşılıklı güven ilişkisinin esas alınacağı bir ilişki olduğu, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi kapsamında görevlendirme yapılmadığı, her bir bağımsız denetim şirketinin zaten özel yasalarla denetlendiği ve Kamu Gözetim Kurumu gözetiminde ve uluslararası standartlara uygun çalıştıkları, yapılan ücret ödemesinin bağlı bulundukları odanın belirlediği asgari ücret tarifesi tutarı olduğu, mali yönden kontrol ve işlevin daha kapsamlı olması olanağını sağladığı, söz konusu işlemin mevzuata uygun olduğu ve alınan hizmeti daha nitelikli hale getirdiği ifade edilmiştir. Bağımsız denetçiler Kamu Gözetim Kurumu tarafından yetkilendirilmektedir. Bağımsız denetçilerin uyacakları kurallar ve yaptırımlarda belidir. Bu nedenle idare cevabında çeşitli gerekçeler ileri sürülerek hizmet alımının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak yapılamayacağını söylemenin hukuken geçerli bir tarafı bulunmamaktadır.
Şirketin hizmet alımının Kamu İhale Kanun’unun öngördüğü usullerde veya diğer kişilerden teklif alınması suretiyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.