|
ÖZET: İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı bir şirketin, kiraladığı parklarda gerçekleştirdiği inşaat ve restorasyon projelerinde önemli eksiklikler tespit edilmiştir. Yapılan denetimlerde, bu projelerin ihale süreçlerinin mal ve hizmet işleri olarak düzenlendiği ve teknik şartnamelerde belirtilen imalatların bir kısmının ya eksik ya da hiç yapılmadığı ortaya çıkmıştır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, bu tür hatalı uygulamaların yasak olduğunu vurgulamakta ve yüklenicinin sorumluluklarını net bir şekilde belirlemektedir.
Hizmet İşleri Uygulama Yönetmeliği’nde, yüklenicilerin eksik veya hatalı işler yapması durumunda kontrol teşkilatının inceleme yapma yetkisi bulunmaktadır. Bu incelemeler sonucunda tespit edilen eksiklikler, yüklenicinin sorumluluğundadır ve işin bedelleri, geçici hakedişlerden kesilerek tahsil edilmelidir. Şirketin, 2023 yılına ait tahsilatlarla ilgili belgeleri sunmaması dikkat çekmektedir. 2024 yılında ise, Kocaçay Deresi projesinde yapılan incelemelerde 6.040.442,16 TL tutarında yersiz ödeme yapıldığı belirlenmiş ve bu tutarın bir kısmı tahsil edilmiştir. Sonuç olarak, eksik imalatlar nedeniyle gerekli kesinti ve yaptırımların uygulanması için sürecin başlatılması gerekmektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Eksik İmalatlar Nedeniyle Kesinti Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nden kiraladığı parklarda yeni bina inşaatları veya restorasyonları yaptığı, ancak bunları yapım ihalesi yerine mal ve hizmet işleri olarak ihale ettiği tespit edilmiştir. Söz konusu ihalelerin fiili durumuna ilişkin yerinde denetim yapıldığında ihale ekinde yer alan teknik şartname vb. belgelerde yer alan imalatların bir kısmının eksik yapıldığı, bir kısmının ise hiç yapılmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 25’inci maddesinde yasak fiil ve davranışlar sayılmış olup ilgili maddenin (c) bendinde sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, İZDOĞA İzmir Büyükşehir Belediyesi Çevre Korunması İyileştirilmesi Müşavirlik ve 21
eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmanın, (f) bendinde de mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemenin bu kapsamda değerlendirileceği ifade edilmiştir.
Hizmet İşleri Uygulama Yönetmeliği’nin ekinde yer alan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 32’nci maddesinde;
“Kontrol teşkilatı, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren belirtiler ve kanıtlara ulaştığı takdirde gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklik, hata ve kusurların incelenmesi ve tespiti için yüklenicinin yapması gerekenleri kendisine tebliğ eder.
Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak çağrıya uymazsa incelemeler kontrol teşkilatı tarafından tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir.
Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur.
Sorumluluğunun yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi kötü işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, işin gerçekleştirilme şekil ve durumuna göre yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veya teminatından kesilir.”
denilmektedir.
Yapım İşler Genel Şartnamesi’nde de yer alan benzer düzenleme ile Şirketin, yüklenicinin hata, kusur ve eksik işler gerçekleştirmesi durumunda izleyeceği yolu göstermekte olup buna göre maddenin son fıkrasında da belirtildiği üzere hatalı, kusurlu ve malzemesi kötü işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, işin gerçekleştirilme şekil ve durumuna göre yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veya teminatından kesilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Şirkete tercih yetkisi bırakmayan bu madde gereğince tespit edilen noksanlıklara ait bedellerin, yükleniciden tahsil edilmesinin bir zorunluluk olduğu görülmektedir.
Şirket cevabında, 2023 yılına ilişkin tahsilatların gerçekleştiği ifade edilmiş ise de söz konusu 131.326,34 TL’nin muhasebe kayıtlarına alındığına ilişkin herhangi bir belge sunulmamıştır.
2024 yılında ise, Şirket tarafından hizmet alımı yöntemiyle yapılan “Kocaçay Deresi Sürdürülebilir Kentsel Tasarım Alanı İnşaat Malzemeleri Alımı” işinde ihale ekinde yer alan teknik şartname vb. belgelerde yer alan imalatların bir kısmının eksik yapıldığı, bir kısmının ise hiç yapılmadığı söz konusu eksiklikler nedeniyle 6.040.442,16 TL tutarında yersiz ödeme yapıldığı, tespit üzerine şirket yönetimi tarafından ilgili firmaya iade faturasının kesildiği, 31.12.2024 tarihi itibariyle 700.000,00 TL sinin tahsil edildiği, kalan 5.340.442,16 TL tutarında alacak içinde 2025 yılı itibariyle ihtar çekilip takip işlemlerinin başlatıldığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak eksik imalatlara ilişkin kesinti ve diğer yaptırımların uygulanması ile ilgili sürecin işletilmesi gerekmektedir.