|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, ruhsat alınmadan veya imar mevzuatına aykırı olarak inşa edilen yapılar için uygulanan idari para cezalarının, İmar Kanunu’nda öngörülen artırımlarla birlikte uygulanmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 2. fıkrası, bu tür yapılar için ceza miktarlarının belirlenmesini ve çeşitli durumlara göre artırımların yapılmasını öngörmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, bu artırımların çoğu durumda uygulanmadığı görülmüştür.
Örneğin, Barbaros Mahallesi’nde bir yapıda çatı alanının kapalı alana dahil edilmesi durumunda, ilgili cezanın %100 artırılması gerektiği halde bu uygulama yapılmamıştır. Benzer şekilde, Karacaören Köyü’nde ruhsatsız inşa edilen bir yapıda da cezanın %180 artırılması gerektiği halde artırımlara gidilmemiştir. Bu durum, İmar Kanunu’ndaki hükümlerin ihlal edildiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin olarak gelecekteki uygulamalarda belirtilen hususlara dikkat edileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, ruhsat alınmaksızın veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılar için idari para cezalarının, İmar Kanunu’nda belirtilen artırımlarla birlikte titizlikle uygulanması gerekmektedir. |
BULGU: İmar Para Cezalarının Kanunda Öngörülen Oranlar Artırılmadan Uygulanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılar için uygulanan idari para cezalarında İmar Kanunu’nda belirtilen artırım hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42’nci maddesinin 2’nci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapıların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtildikten sonra (a) bendinde yapı sınıflarına göre imar para cezasının hesabı belirtilmektedir.
Aynı maddenin 2’nci fıkrasının (c) bendinde;
“(a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı;
Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u,
Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı,
Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı,
Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü,
Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si,
Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i,
Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si,
Ruhsatsız ise cezanın % 180’i,
Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si,
Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü,
İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u,
İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si,
Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si,
(a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur.” hükmü bulunmaktadır.
Encümen kararları incelendiğinde, uygulanan imar para cezalarında yukarıda belirtilen artırım hükümlerinin 5’inci alt bendi hariç uygulanmadığı tespit edilmiştir. Ruhsatsız olarak yapılan, yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu edilen ya da inşai faaliyetleri tamamlanmış yapılar için uygulanan imar para cezalarında yukarıdaki kanun hükmünün ilgili alt bentlerinde yer alan artırımlar uygulanmamıştır. Örnek olarak; 2024/177 sayılı encümen kararında Barbaros Mahallesinde bulunan bir yapıda 39,37 m2 çatı alanının sökülüp bir kapalı alan oluşturularak daireye dahil edildiği ancak “yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü” hükmü uyarınca cezanın artırılmadığı, aynı şekilde 2024/331 sayılı encümen kararında Karacaören Köyünde izin alınmaksızın 9,10*6,30 m2 ebatlarında, tek katlı, duvarları tuğla ve çatısı demir profil taşıyıcılı yapı yapıldığı ancak “ruhsatsız ise cezanın % 180’i” hükmü uyarınca cezanın artırılmadığı görülmüştür. Yani özetle, yukarıda belirtilen 8 ve 10’uncu alt bentler uyarınca da cezanın artırılması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bundan sonraki uygulamalarda bulgu konusu hususa dikkat edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapılar için uygulanan idari para cezalarında İmar Kanunu’nda belirtilen artırım hükümlerinin ayrı ayrı uygulanması gerekmektedir.