|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin gayrimenkul muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. Belediyenin mülkiyetinde bulunan gayrimenkullerin cins tashihlerinin yapılmaması, kayıt formlarının düzenlenmemesi ve icmal cetvellerinin hazırlanmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, 250 Arsa ve Araziler Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabı’nın mali tablolarda doğru bir şekilde yer almadığını göstermektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıkların kaydının nasıl yapılması gerektiğini belirtmektedir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10. maddesi, gayrimenkullerin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının uyumlu olması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemeler, bu uyumun sağlanmadığını ve gerekli kayıtların tutulmadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, gayrimenkul icmal cetvellerinin ve muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir. İdare, bulgulara katıldığını belirtmiş ve 2025 yılı itibarıyla gerekli kayıtların yapılmaya başlandığını ifade etmiştir. Bu süreçte, mevzuata uygun işlemlerin gerçekleştirilmesi ve kayıtların doğru bir şekilde düzenlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Gayrimenkullere İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde, idaresinde veyahut tasarrufunda bulunan gayrimenkullerin; cins tashihlerinin yapılmaması, kayıt formlarının tanzim edilmemesi ve icmal cetvellerinin hazırlanmaması sebebiyle, mali tablolarda yer alan 250 Arsa ve Araziler Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin işlemlerin izah edildiği 187’nci maddesinde maddi duran varlıklar hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği ve Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümleri ile maddede belirtilen diğer hükümlere göre işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesi hükmü uyarınca; kamu idarelerinin mülkiyetlerinde, idarelerinde veya kullanımlarında bulunan gayrimenkullerin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmaması halinde, fiili kullanım vaziyetleri esas alınarak tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
Anılan maddenin devamında, tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen gayrimenkullere ait cins tashihlerinin, bu gayrimenkulleri kullanan idarenin vaziyeti tespit eden yazısı üzerine, gayrimenkul maliki idareye ait olduğu belirtilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesi gereğince; kamu idareleri, kendilerine ait olan gayrimenkulleri ilgisine göre, Yönetmelik’e ekli formlarda yer alan bilgileri ihtiva edecek şekilde kaydedeceklerdir.
Kamu idarelerinin gayrimenkul kayıt ve kontrol işlemleriyle vazifeli birimlerince hazırlanan bu formlar, gayrimenkul icmal cetvelleri hazırlanmak üzere, mali hizmetler birimine gönderilir. Mali hizmetler birimince bu formlar birleştirilerek, Yönetmelik’in ekinde bulunan misale uygun şekilde, gayrimenkul icmal cetvelleri teşkil edilir. İcmal cetvelleri ve muhasebe kayıtları karşılaştırılarak, gerekli düzeltmeler yapılır.
Yapılan incelemede; cins tashihi işlemlerinin gerçekleştirilmemesi sebebiyle gayrimenkullerin kullanım şekli ile tapuda yer alan bilgilerinin farklı olduğu, gayrimenkullere dair kayıt formlarının tutulmadığı, bu formlara istinaden hazırlanması icap eden gayrimenkul icmal cetvellerinin hazırlanmadığı ve icmal cetvellerine binaen yapılması lazım gelen muhasebe kaydı düzeltmelerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda gayrimenkullerin takip edildiği hesapların yıl sonu bakiyeleri yer almaktadır.
Tablo 8: Gayrimenkul Hesaplarına Dair Yıl Sonu Bakiye Tablosu
| Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Tutarları ve Yekûnu (TL) | Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Tutarları ve Yekûnu (TL) |
| 250 Arazi ve Arsalar Hesabı | 76.390.055,38 |
| 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı | 130.959.406,40 |
| 252 Binalar Hesabı | 119.355.248,08 |
| Yekûn | 326.704.709,86 |
Mevzubahis işlemlerin yapılmaması sebebiyle; bilançoda maddi duran varlıklar içerisinde yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252 Binalar Hesabı kayıt ve tutar olarak gerçeği yansıtmamaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup 2025 yılı itibarıyla gerekli kayıtların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Mevzuatta yer alan işlemler yapılarak gayrimenkullere dair icmal cetvellerinin gerçek vaziyeti yansıtacak şekilde hazırlanması ve bu cetvellere istinaden de gayrimenkullere ait muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.