ÖZET: Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı yapıların yıkım işlemlerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, İZSU tarafından Tahtalı Barajı, Ürkmez Barajı ve Mordoğan Göleti’nde belirlenen kaçak yapıların hukuki süreçleri tamamlanmasına rağmen yıkım işlemleri yapılmamıştır. İZSU, baraj havzalarında 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde kaçak yapıların kontrolünü sağlamaktadır.

İZSU Havza Yıkım Yönetmeliği’nde belirtilen maddelere göre, belediyelerin incelemeleri sonucunda yapıların durumuna göre işlem yapılması gerekmektedir. Eğer yapı, çevre düzeni nazım imar planına uygun değilse, ilgili belediyeye bildirimde bulunularak işlemler durdurulmaktadır. Uygun yapılar için ise ruhsat işlemleri belediye tarafından tamamlanmaktadır. Ancak, mutlak koruma alanlarında bulunan yapılar için yıkım kararları alınmakta ve bu yapılar yıkım programına dahil edilmektedir.

Yapılan incelemeler sonucunda, Tahtalı Barajı’nda 585, Ürkmez Barajı’nda 8 ve Mordoğan Göleti’nde 11 kaçak yapının gerekli yaptırımlar uygulanmadan bırakıldığı görülmüştür. Bu durum, mevzuat hükümleri doğrultusunda kaçak yapılarla ilgili yaptırımların hayata geçirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

BULGU: Ruhsatsız veya Ruhsat Eklerine Aykırı Yapılar ile Mücadelede İmar Mevzuatında Yer Alan Yaptırımların Etkin Bir Şekilde Uygulanmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

İZSU tarafından Tahtalı Barajı, Ürkmez Barajı ile Mordoğan Göletinde tespit edilen ve hukuki süreçleri tamamlanarak yıkım kararı alınan kaçak yapıların yıkım işlemlerinin gerçekleştirilmediği görülmüştür.

Baraj havzalarında 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı, İZSU Su Havzaları Koruma Yönetmeliği ve Havza Yıkım Yönetmeliği kapsamında yapılaşmanın kontrolü amacıyla kaçak yapılar tespit edilmektedir.

İZSU Havza Yıkım Yönetmeliğinin “Zararlı Tesis ve Yapıların İncelenme Esasları” başlıklı 7’nci maddesinde;

“d) Belediyesinin incelemesi sonucunda söz konusu yapının Çevre Düzeni Nazım İmar Planına göre izin verilen yapılaşma olmasına rağmen ifraz, tevhid, yola cephe, yapı yaklaşım sınırı vb. şekilde 3194 sayılı İmar Kanununa uygun olmadığı ve 775 sayılı kanun kapsamında olduğunun belirlenmesi halinde ilgili belediyesine işlem yapılmak üzere bildirilerek dosyası takipten kaldırılır ve işlemleri durdurulur. Belediyenin sonuçtan İZSU’ya bilgi vermesi istenir.

e) Belediyenin incelemesi sonucunda tespit edilen yapının ilgili Çevre Düzeni Nazım İmar Planı koşullarına uygun bir yapı olduğunun belirlenmesi halinde ilgili belediye kendi değerlendirmesi ve evraklarıyla birlikte İZSU’dan görüş alarak ruhsat işlemlerini sonuçlandırır.

f) Bütün bu incelemeler sonucunda tespiti yapılan yapının mutlak, kısa, dere mutlak koruma alanında kalan yapı olması halinde işlemleri yönetmelik esasları doğrultusunda İZSU Yönetim Kurulunca alınan yıkım kararını takiben 2560 sayılı kanun kapsamında İZSU Genel Müdürlüğünce yapılır.” Denilmektedir.

Tespit edilen yapılardan orta ve uzun mesafeli koruma alanı içindeki yapılar bu alanlarda belli koşullarda yapılaşmaya izin verildiğinden 3194 sayılı Kanuna ve Türk Ceza Kanunu’na göre işlem yapılmak üzere ilgili belediyesine gönderilmektedir.

Mutlak, kısa ve dere mutlak koruma alanında kalan yapılar ise bu alanlarda yapı yasağı bulunması nedeniyle İZSU Yönetim Kurulu tarafından alınan yıkım kararı sonrasında yıkım programına alınmaktadır.

Yapılan inceleme sonucunda mutlak, kısa ve dere mutlak koruma alanlarında kalan; Tahtalı Barajında 585, Ürkmez Barajında 8, Mordoğan Göletinde ise 11 kaçak yapının hukuki süreçleri tamamlanmasına rağmen gerekli yaptırımların uygulanmadığı görülmüştür.

Belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde kaçak yapılarla ilgili mevzuatta belirtilen yaptırımların uygulanması gerekmektedir.