|
ÖZET: Belediyeye ait gayrimenkullerin değer artırıcı harcamalarının muhasebeleştirilmesiyle ilgili yapılan incelemede, yolların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya verimliliğinin artırılması amacıyla gerçekleştirilen tamirat ve yenileme harcamalarının 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların 251 no.lu hesapta izlenmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan değerlendirmelerde, 114.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. 2023 yılı itibarıyla, belediyenin yolları için yapılan toplam 3.763.213,44 TL’lik harcamanın 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi, 251 no.lu hesapta 3.763.213,44 TL’lik bir eksikliğe yol açmıştır. İdare, bu bulguyu kabul ederek, 2025 yılı itibarıyla gerekli düzeltmelerin yapılmaya başlandığını bildirmiştir. Sonuç olarak, yeraltı ve yerüstü düzenleri kapsamında yapılan değer artırıcı harcamaların doğru muhasebeleştirilmesi, mali tabloların güvenilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediyeye Ait Gayrimenkuller İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan yolların; iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılması maksadıyla yapılan tamirat-tadilat-yenileme harcamalarının, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kayıt edilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının işleyişinin izah edildiği 191’inci maddesinde; 251 no.lu hesapta kayıtlı yeraltı ve yerüstü nizamlarının iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına dair olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının yine 251 no.lu hesaba kaydedilmesi icap ettiği ifade edilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in 630 Giderler Hesabına dair 372 ve 373’üncü maddelerinde ise; 251 no.lu hesapta takip edilen varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılmasına dair harcamaların 630 no.lu hesapta muhasebeleştirileceği şeklinde bir hüküm bulunmamaktadır.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde; duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup bu Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı; maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, imal edilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin yekûnu olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; gayrimenkul hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan, 34.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır. (mevzubahis limit 07.11.2023 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 114.000,00 TL olarak güncellenmiştir)
Yapılan inceleme neticesinde, Belediyenin sahibi olduğu yolların; iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılması maksadıyla yapılan ve her biri 114.000,00 TL’lik sınırı aşan yekûn 3.763.213,44 TL’lik değer artırıcı harcamanın, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmeyerek 630 Giderler Hesabı vasıtası ile doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiş olup bu sebeple, mali tablolarda 251 no.lu hesap 3.763.213,44 TL noksan, 630 no.lu hesap ise aynı tutarda fazla yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup 2025 yılı itibarıyla gereken kayıtların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Yeraltı ve yerüstü nizamı olarak takip edilen varlıkların; veriminin arttırılması, kullanım süresinin uzatılması veyahut iyileştirilmesi saikiyle yapılan ve değer artırıcı gider haddi olan 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.