|
ÖZET: Toplu İş Sözleşmelerinin geniş yorumlanması, şirketin mali açıdan olumsuz etkilenmesine yol açmıştır. 2022-2024 ve 2024-2026 dönemlerini kapsayan sözleşmelerde, sendika temsilcilerine yönelik belirli haklar tanınmış, ancak bu hakların tüm personeli kapsayacak şekilde genişletilmesi sonucunda şirket zarar görmüştür. Özellikle, “sendika temsilcilerinin yararlanması için işveren tarafından belirlenecek yeterli sayıda gazete dağıtımı sağlanacaktır” ifadesinin, tüm çalışanlar için geçerli olduğu yorumlanarak, şirketin mali yükümlülükleri artırılmıştır.
Sözleşmelerin “Tarafların Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Hükümler” bölümünde, sendika faaliyetleri için işverenin sağladığı imkanların yalnızca sendika temsilcilerine ait olması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, bu durum göz ardı edilerek, 2022-2024 ve 2024-2026 dönemlerinde toplamda 3.966.181,41 TL’lik gazete alımı gerçekleştirilmiştir. Bu alımlar, şirketin kaynaklarının israfına ve mali kayıplara neden olmuştur. Sonuç olarak, şirketin verimliliğini olumsuz etkileyen bu durumun önüne geçilmesi için, sözleşmelerin doğru yorumlanması ve gereksiz harcamaların önlenmesi adına gerekli hukuki süreçlerin başlatılması önem arz etmektedir. Şirket yönetimi ve ilgili personelin, bu mali yükümlülüklerin doğmasına sebep olan tutumları nedeniyle sorumluluk taşıdığı açıktır. |
BULGU: Toplu İş Sözleşmesinin Şirket Aleyhine Mali Yük Doğuracak Şekilde Yorumlanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket ile Sendika arasında imzalanan 2022 -2024 dönemini ile 2024-2026 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmelerinin “sendika temsilcilerinin yararlanması için işveren tarafından belirlenecek yeterli sayıda gazete dağıtımı sağlanacaktır” hükmünün geniş yorumlanması suretiyle bütün personel şeklinde değerlendirilerek şirket zararına neden olunduğu görülmüştür.
Şirket ile Sendika arasında imzalanan 2022 -2024 dönemini ile 2024-2026 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmelerinin Tarafların Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Hükümler bölümünde yer alan “Sendikanın yararlanabileceği salon, araç ve gereçler” başlıklı 16 ve 15’inci maddelerinde;
“a) Sendika seminer, eğitim, konferans, genel kurul, temsilci seçimi gibi sendikal faaliyet ve toplantılarını yapma amacı doğrultusunda, işverenden 3 işgünü önceden yazılı izin almak kaydı ile ücretsiz olarak işverenin salon ve içinde kullanılan araç, gereçlerinden yararlanabilir. Salon ve içindeki araçların kullanımı nedeniyle meydana gelen zararlardan sendika sorumludur.
İşveren tarafından açılmış ve açılacak dinlenme kamplarından işçi-memur ayrımı yapılmadan işçiler de eşit olanaklarla yararlandırılırlar. Kamp tahsisatı ve yönetmeliği üç sendika, üç işveren temsilcisinden oluşacak kamp yönetiminde düzenlenir.
Bu sözleşme kapsamına giren işyerlerinde işçilerin meslek liseleri ve yüksekokulda okuyan çocuklarına okul dışı zorunlu uygulama yapmak zorunda olduklarını belgesi ile birlikte işverene bildirmesi üzerine meslekleri ile ilgili staj yapma olanağı sağlanır.
İşveren ara dinlenmelerinde öğle yemeği, paydos saatlerinde işçilere bir dinlenme yeri, yemek salonu ve çay ocağı sağlar.
İşveren işyerindeki işçilerin beden ve ruh yapılarının geliştirilmesi amacıyla spora yönelik çalışmaları destekler. Spor malzemesi ve spor odalarını ve spor sahalarını olanakları ölçüsünde işçilere tahsis eder.
Bu sözleşmenin uygulandığı işyerlerinde çalışan personelin üyesi olduğu tüketim kooperatifi etkinliklerinden yararlanabilmeleri için işyerinde belirlenen uygun yere kantin, şoför kaza derneği, işçi yardım sandığı için yer tahsis eder.
İşveren çalışanlarının dinlenme vakitlerini değerlendirebilmeleri için 50 ve daha fazla çalışanın görev yaptığı işyerlerinde imkanları dahilinde kütüphane kurmaya özen gösterir.
Sendikalı çalışanların işyerlerine İşveren tarafından belirlenecek yeterli sayıda gazete dağıtımı sağlanacaktır.” denilmektedir.
Söz konusu Toplu İş Sözleşmelerinde, sözleşmeye dahil olan bütün personele ilişkin sağlanan menfaatler “İşin Düzenlenmesine İlişkin Hükümler” başlıklı 4’üncü bölümünde yer almaktadır. Dolayısıyla sendikanın yararlanabileceği salon, araç ve gereçler bölümünde sağlanan bir menfaatin sadece sendika temsilcilerine ait olması beklenmektedir. Zira sendika temsilcilerinin dışındaki personele herhangi bir menfaat sağlanmak isteniyor ise işin düzenlenmesine ilişkin hükümler bölümünde yer alacaktır.
2022 -2024 dönemine ilişkin TİS’in 16’ncı, 2024-2026 önemine ilişkin TİS’in 15’inci maddelerinin 1’inci fıkrasının (h) bendi geniş yorumlanarak bütün personele yerel ve ulusal gazete temin edilmiştir. TİS’in şirkete ek mali yük getirecek şekilde yorumlanması nedeniyle şirket aleyhine sonuç doğurduğu açıktır. Şöyle ki TİS dönemleri olan 2022-2023-2024 yıllarında büyük çoğunluğu yerel gazete olmak üzere yıllık ortalama 20.158 adet olmak üzere gazete alındığı, 2022 yılında 245.215 adet gazete alımı yapılarak 615.848,00 TL, 2023 yılında 277.216 adet gazete alımı yapılarak 1.259.817,91 TL, 2024 yılında 241.898 adet gazete alımı yapılarak 2.090.515,50 TL tutarında ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu alımlar neticesinde toplam 3.966.181,41 TL şirket zararına neden olunmuştur.
Şirketin verimliliğini ön planda tutmadan faaliyet yapılması sonucu Şirketin gereksiz yere harcama yapmasına neden olan Şirket Yönetim Kurulu ve genel müdürü/müdürleri ile alımı gerçekleştiren personelden ilgili tutarın tahsil edilmesi için gerekli hukuki sürecin işletilmesi sağlanmalıdır.