|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin katı atık bertaraf hizmeti ücretlerinin tam olarak tahsil edilmediğini ortaya koymaktadır. İlgili yönetmeliklere göre, evsel katı atık hizmetlerinden yararlanan abonelerin, bu hizmetlerin maliyetini karşılamak üzere belirlenen tarifelere uygun olarak ücret ödemesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, 2024 yılı için tahsil edilmesi gereken toplam 105.756.836,89 TL’nin yalnızca 100.627.611,39 TL’sinin tahsil edildiğini, geri kalan 5.129.226,50 TL için ise herhangi bir kayıt bulunmadığını göstermektedir.
Atıksu altyapı ve evsel katı atık bertaraf tesisleri ile ilgili tarifelerin belirlenmesinde, tam maliyet esaslı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, toplam sistem maliyeti; yatırımın finansal maliyeti, işletme ve bakım giderleri, sabit varlıkların amortismanı gibi unsurları içermektedir. Ücretlendirme sürecinde “kirleten öder” ilkesi de dikkate alınmalıdır. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, katı atık bertaraf hizmeti ücretlerinin tam tahsil ve tahakkuk ettirilmesi, çevresel altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Katı Atık Bertaraf Hizmeti Ücretlerinin Tam Tahsil ve Tahakkuk Ettirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarece katı atık bertaraf hizmeti ücretlerinin tam tahsil ve tahakkunun yapılmadığı görülmüştür.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin “Tanımlar” başlıklı maddesinde;
“Abone: Su ve atıksu ve katı atık hizmetlerinden faydalanan ve/veya faydalanacak gerçek veya tüzel kişiyi,”,
“Ücret: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44′ üncü maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87’nci maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri,”
olarak tanımlanmışlardır.
Evsel katı atık hizmetlerinden yararlananlar abone olarak ifade edilmiş ve bunlardan ücret alınacağı belirtilmiştir.
Yine Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul Ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 1’inci maddesinde;
“ Bu Yönetmeliğin amacı; atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin; atıksu altyapı yönetimleri,
büyükşehir belediyeleri ve belediyeler tarafından belirlenmesi, ayarlanması ve uygulanması yoluyla çevresel altyapı hizmetlerinin sürdürülebilirliğini sağlamaktır.”
13’üncü maddesinde;
“ Toplam sistem maliyeti, yatırımın finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve bakımı, sabit varlıkların amortisman maliyetleri, yönetim ve izleme giderleri, vergiler, kamulaştırma ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlayacak özkaynak getirisinden oluşan tam maliyeti içerir. Toplam sistem maliyeti, atıksu veya evsel katı atık sisteminin işletilmesi ve sürdürülebilirliği ile bağlantısı olmayan maliyetleri içermez.
18’inci maddesinde;
“ Evsel katı atık hizmetleri için ücretlendirme yapılırken tam maliyet ve kirleten öder esasları kullanılır. Bu esasların uygulanmasına yönelik detayları içeren ve tam maliyet esaslı tarifelerinin belirlenmesinde faydalanılabilecek usul ve esaslar Bakanlık tarafından Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuz adıyla Bakanlığın internet sayfasında yayımlanır.”
Bu hükümlere göre; evsel katı atık bertarafı vb. işlerle, bunlara ilişkin maliyet hesaplama ve ücretlendirilmesi büyükşehir belediyelerinin sorumluluğundadır. Toplam maliyet hesaplanırken yatırımın finansal maliyeti, sistemin işletilmesi ve bakımı, sabit varlıkların amortisman maliyetleri, yönetim ve izleme giderleri, vergiler, kamulaştırma ve sistemin finansal sürdürülebilirliğini sağlayacak özkaynak getirisi dikkate alınır. Ücretlendirme yapılırken de tam maliyet ve kirleten öder esasları kullanılır.
Yapılan incelemelerde ise; 2024 yılı için belirlenen ve tahsil edilmesi gereken toplam 105.756.836,89 TL’nin 100.627.611,39 TL’si için tahsil ve tahakkuku olduğu geri kalan 5.129.226,50 TL içinse herhangi bir kayıt olmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu konusu hususun yerine getirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; katı atık bertaraf hizmeti ücretlerinin tam tahsil ve tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir.