|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal ve hizmet alımlarında, bütçeye konulan ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulu’nun onayı olmadan aşıldığı tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddeleri, bu tür harcamaların yıllık toplamının, belirlenen bütçe ödeneğinin %10’unu aşamayacağını belirtmektedir. İlgili mevzuat, idarelerin bu kurallara uymalarını zorunlu kılmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, mal alımı ve hizmet alımı için belirlenen bütçelerin %10’luk sınırının aşıldığı görülmüştür. Örneğin, mal alımı için ödenek 21.435.000 TL iken, harcama tutarı 3.206.529,55 TL olarak belirlenmiş ve bu durum 1.063.029,55 TL’lik bir aşım yaratmıştır. Hizmet alımında ise, 47.932.500 TL’lik bütçeye karşılık gelen harcama 11.753.715,01 TL olarak kaydedilmiş ve 6.960.465,01 TL’lik bir aşım gerçekleşmiştir. İdare, bu bulgulara itiraz etmemiş ve parasal limitlerin aşılmaması için gerekli önlemlerin alınacağına dair taahhütte bulunmuştur. Bu durum, Kamu İhale Kanunu çerçevesinde belirlenen kurallara uyulmasının önemini vurgulamaktadır. |
BULGU: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal ve Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f maddesi ve 22/d maddesinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal ve hizmet alımlarına dair harcamaların ayrı ayrı yıllık yekûnunun, 2024 yılı bütçesine bu maksatla konulan ödeneklerinin %10’unu, Kamu İhale Kurulunun uygun mütalaası olmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (ı) bendinde; “Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” Hükmü yer almaktadır.
Mezkûr Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, büyükşehir belediyesi hudutları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Buna göre, Kanun kapsamındaki idareler, hem 21’inci maddenin (f) bendi, hem de temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddenin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu maksatla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacaklardır.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin (ı) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ”in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu maksatla konulan ödeneklerin %10’unu Kurulun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği, aynı Tebliğ’in 3’üncü fıkrasında ise; Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu maksatla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ile parasal limit dahilindeki 22’nci maddesinin (d) bendine göre gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarında, aşağıdaki tablodan görüleceği üzere bütçeye bu maksatla konulan ödeneklerinin %10’unun, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşıldığı tespit edilmiş olup bu vaziyet mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Tablo 10: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Harcamalarda Ödenek Sınırı Aşımı Tablosu
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Yekûn Ödenek Tutarı (TL) (A) | Yekûn Ödeneğin %10’u (Sınır) (TL) (B=A*%10) |
22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
Sınırı Aşan Tutar (TL) (D=C-B) | 22/d ve 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı/ Yekûn Ödenek Tutarı (C/A) |
| Mal Alımı | 21.435.000,00 | 2.143.500,00 | 3.206.529,55 | 1.063.029,55 | 0,15 |
| Hizmet Alımı | 47.932.500,00 | 4.793.250,00 | 11.753.715,01 | 6.960.465,01 | 0,25 |
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup parasal limitler dahilinde yapılacak harcamalarda, bütçeye bu maksatla konulan ödeneğin %10’unun aşılmaması için gereken tedbirlerin alınacağı ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddelerine istinaden parasal limit dahilinde gerçekleştirilen mal ve hizmet alımları için yapılan harcamalarda, bütçeye her biri için ayrı ayrı bu maksatla konulan ödeneklerin %10’u tutarındaki sınırın, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aşılmaması gerekmektedir.