|
ÖZET: Dış mali borçların kur değerlemesinin yapılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Avrupa Yatırım Bankası ve Alman Kalkınma Bankası kredileriyle gerçekleştirilen projeler için alınan Avro cinsinden kredilerin, ay sonlarında güncellenmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kur değerleme ilkelerine göre, yabancı para cinsinden takip edilen borçların, raporlama tarihindeki döviz kuru üzerinden değerlenmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu kredilerin 31 Aralık 2024 tarihine kadar, alındığı tarihteki döviz kuru üzerinden muhasebeleştirildiği ve dolayısıyla ay sonları oluşan kur farklarının kaydedilmediği görülmüştür.
Örneğin, Aralık ayında kur güncellemesi yapılmadığı için, 310 Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı’nın mali tablolarda olması gereken tutardan 72.642.146,14 TL daha düşük gösterildiği anlaşılmaktadır. Bu durum, dış borç yükümlülüklerinin gerçek değerinin mali tablolarda yansıtılmadığına işaret etmektedir. Kamu idaresi, bu bulgular doğrultusunda ay sonlarında kur güncellemelerinin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, alınan kredilerin döviz kuru ile güncellenmesi ve mali tablolara doğru bir şekilde yansıtılması, şeffaf ve hesap verebilir bir muhasebe sistemi için gereklidir. |
BULGU: Dış Mali Borçlara Kur Değerlemesinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Avrupa Yatırım Bankası ve Alman Kalkınma Bankası kredileriyle yaptırılan projeler için alınan Avro cinsinden kredilere ay sonlarında kur güncellemelerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Yabancı Kaynaklara İlişkin İlkeler” başlıklı 10’uncu maddesinde, dönem sonu bilanço gününde yabancı kaynak hesaplarında kayıtlı olup, yabancı para cinsinden takip ve ödemesi yapılan tutarların değerlemeye tabi tutularak ve raporlama tarihindeki değerleriyle mali raporlarda gösterilmesi gerektiği, yabancı para cinsinden yapılan işlemler ve kur değişikliklerine ilişkin 19’uncu maddesinde yabancı para cinsinden izlenen varlıklar ve yabancı kaynakların raporlama tarihinde ilgili döviz kuru üzerinden değerlemeye tabi tutulup ve değerleme günündeki kur üzerinden muhasebe kayıtlarında gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 310 Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlara ilişkin 246’ncı maddesinde; bu hesapta kayıtlı tutarların, ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda ortaya çıkan kur farkı artışlarının bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; Avrupa Yatırım Bankası ve Alman Kalkınma Bankası kredileriyle yaptırılan projeler için alınan kredilerin 31 Aralık 2024 tarihine kadar mali tabloda borcun alındığı tarihteki döviz kuru üzerinden gösterildiği, dolayısıyla cari yıl içerisinde ay sonları T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınarak oluşan kur farklarının 310 Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabının alacağına ve 630 Giderler Hesabının borcuna kayıt yapılarak muhasebeleştirilmediği anlaşılmıştır. Örneğin aralık ayında, kur güncellemesi yapılmaması sebebiyle 310 Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabı ve 630 Giderler Hesabı mali tablolarda olması gerekenden 72.642.146,14 TL daha düşük tutarda yer almaktadır.
Buna göre; Belediye, dış finansman kaynaklarından sağlamış olduğu ve “310-Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar” ve “410-Dış Mali Borçlar” Hesaplarında takip ettiği dış borç yükümlülüklerini, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemeli ve ortaya çıkan olumsuz kur farklarını “630-Giderler” Hesabına borç kaydetmelidir. Böylelikle, hem dış borç yükümlülüklerinin mali tabloda gerçek tutar üzerinden gösterilmesi sağlanmış, hem de mali tablo kullanıcıları ve kamuoyuna saydam ve hesap verebilir bir muhasebe ve raporlama sistemi sunulmuş olacaktır. Dış borcun, alındığı tarihteki döviz kuru üzerindenmuhasebeleştirilmesi ve mali tabloda bu tutar üzerinden izlenmesi, Kurumun raporlama tarihinde ödemekle yükümlü olduğu toplam dış borç yükümlülüklerinin mali tabloda olduğundan az görünmesine, diğer bir ifadeyle Türk Lirasının değer kaybına bağlı olarak zaman içinde ortaya çıkan olumsuz kur farklarının dış borçlar üzerindeki artırıcı etkisinin bilançoda görünmemesine neden olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; bulgudaki tespite uygun olarak kur güncellemelerinin ay sonlarında gerçekleştireceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Avrupa Yatırım Bankası ve Alman Kalkınma Bankası kredileriyle yaptırılan projeler için alınan kredilerin ay sonu döviz kuru ile güncellenmesi ve buna uygun olarak mali tablolara yansıtılması gerekmektedir.