|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İztarım Eğitim Kurumları Danışmanlık Tarımsal Üretim Satış Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ. ile yapılan danışmanlık hizmet alımlarında, kanunen kabul edilmeyen giderlerin kaydedilmesiyle ilgili önemli bulgular sunmaktadır. 01.04.2022 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında, şirketin ana faaliyet alanıyla doğrudan ilişkisi olmayan mali ve istatistiki danışmanlık hizmetleri alınmış ve bu hizmetler sonucunda hazırlanan raporlar, şirketin faaliyetlerine katkı sağlamamıştır. Bu durum, şirketin ilave mali yük altına girmesine ve vergi kaybına yol açmıştır.
Ayrıca, 09.01.2024 tarihinde gerçekleştirilen “İztarım Yönetimi Gözden Geçirme Toplantısı” için yapılan harcamaların da benzer şekilde şirketin faaliyetleriyle bağlantılı olmadığı belirlenmiştir. Sözleşmeye aykırı olarak, ödeme tarihinden önce %50 oranında bir ödeme yapılmış ve bu harcama, vergi matrahından indirim konusu yapılmıştır. Bu harcamaların da kanunen kabul edilmeyen gider olarak kaydedilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Son olarak, 3-7 Mart 2024 tarihlerinde düzenlenen sempozyuma katılan personelin bir kısmının meslek mensubu unvanına sahip olmaması nedeniyle yapılan harcamalar da şirketin mali yükünü artırmıştır. Bu harcamaların da kanunen kabul edilmeyen gider olarak düzeltilmesi ve ilgili kişilerden tahsil edilmesi önerilmektedir. |
BULGU: Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Sınıfına Girmesi Gereken Hizmet Alımlarına Ait Ödemelerin Gider Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
01.04.2022 tarihinde İztarım Eğitim Kurumları Danışmanlık Tarımsal Üretim Satış Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ. (Şirket) ile Mali Müşavirlik firması arasında imzalanan dünya ve ülke ekonomisi ile ilgili genel ve sektörel olarak mali, istatistiki ve ekonomi ile ilgili verilerin belirli dönemler halinde Şirketler Koordinatörlüğüne bülten şeklinde hazırlanarak raporlanmasına ait danışmanlık hizmeti alım işinde yapılan incelemeler neticesinde, söz konusu yüklenici firma tarafından dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı, Büyükşehir Belediye Genel Sekreteri ve Satın Alma Dairesi Başkanı pozisyonunda görev alan kişilere mali, istatistiki ve ekonomi alanlarında danışmanlık hizmeti verildiği anlaşılmıştır.
Hazırlanan raporlarda söz konusu kişilere TÜİK, döviz kuru, enflasyon, aylık yükseliş- düşüş gösteren sektörler gibi ekonomik veriler her ay düzenli olarak veri şeklinde sunulmuştur.
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesi:
“(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır. (2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.” şeklinde düzenlenmiştir.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise safi kazancın tespit edilmesinde dikkate alınacak giderlerin, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerden olması gerektiği belirtilmiştir.
Ana faaliyet alanı gıda, üretim ve marketçilik olan Şirket’in almış olduğu söz konusu danışmanlık hizmeti kapsamında hazırlanmış raporlarının incelenmesi neticesinde; raporların şirketin ana faaliyetleri ile ilgili olmadığı, işletme ile ilgili herhangi bir verinin yer almadığı, şirketle doğrudan ilişkisi olmayan kişilere finansal danışmanlık amacıyla bu hizmetin satın alındığı, dolayısıyla şirketin ilave mali yüke katlanmak durumunda bırakıldığı tespit edilmiştir.
Ayrıca şirket ana faaliyet konusuna girmeyen giderin kanunen kabul edilmeyen gider kapsamına alınması gerekirken şirket kazancından düşülen gider olarak bildirilmesinden dolayı yapılan hatalı işlem vergi kaybına sebebiyet vermiştir.
Bunun yanı sıra sözleşme maddeleri incelendiğinde sözleşme bedelinin net 19.000,00 TL olarak belirlendiği, aylık ibaresi eklenmediğinden sözleşmenin sekiz aylık bedelinin belirtilen tutar kadar olduğu anlaşılmıştır. Ancak söz konusu tutar aylık olarak ödenmiştir. Yine sözleşmede, sözleşme süresinin sona ermesinden önce yazılı olarak feshedilmediği takdirde 7’nci maddede yer alan ücret şartları hariç olmak üzere yenilenmiş sayılacağı belirtilmiştir. Ayrıca uygulamada ücret artışlarına ilişkin herhangi bir anlaşma tutanağı düzenlenmediği halde ve sözleşmede böyle bir madde olmamasına rağmen 2023 yılında iki kez ücret artışına gidildiği tespit edilmiştir.
İşbu sözleşmeye istinaden mali müşavirlik firması Mayıs 2024 yılında son faturasını düzenlemiş ve hiçbir gerekçe gösterilmeden bu tarihten itibaren hizmet vermeyi durdurmuştur. Sonuç olarak şirketin gerek faaliyet konularıyla ilgili olmayan ve gerekse şirketle doğrudan ilişkisi olmayan kişilere finansman konusunda danışmanlık hizmeti verilmesi neticesinde, yüklenici firmaya 2022 yılında 208.620,00 TL, 2023 yılında 417.500,00TL ve 2024 yılında 156.250,00 TL olmak üzere toplam 782.370,00 TL ödenmesi neticesinde katlanılan giderlerin bu hizmeti alan ilgililerden tahsil edilmesi uygun olacaktır.
09.01.2024 tarihinde İztarım Eğitim Kurumları Danışmanlık Tarımsal Üretim Marketçilik Satış Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ (Şirket) ile Altınyunus Çeşme Tur. AŞ (Yüklenici) firması arasında Konaklamalı ‘İztarım Yönetimi Gözden Geçirme Toplantısı’ adı altındaki toplantı organizasyonunun hizmet alımı gerçekleşmiştir.
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesi:
“(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır. (2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.” şeklinde düzenlenmiştir.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ncı maddesinin 1’nci fıkrasında ise safi kazancın tespit edilmesinde dikkate alınacak giderlerin, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerden olması gerektiği belirtilmiştir.
Ana faaliyet alanı gıda, üretim ve marketçilik olan Şirket’in almış olduğu söz konusu hizmete yönelik, hazırlanmış verilerin incelenmesi neticesinde, ilgili harcama kaleminin şirketin genel faaliyetlerinin dışında bir amaç taşıdığı tespit edilmiştir. 40 Personel ile 2 Gece toplamda 3 Gün (12-13-14 Ocak 2024) tam pansiyon şeklinde gerçekleştirilen Yönetimi Değerlendirme Toplantısı’nın, Şirket’i ilave mali yüke katlanmak durumunda bıraktığı tespit edilmiştir. Şirket faaliyetine doğrudan bir katkı sağlamayan organizasyon hizmeti alımının Kanunen Kabul Edilmeyen Gider olarak kayıtlara alınması gerekirken, vergi matrahından indirim konusu yapılarak vergi ziyaı’na sebebiyet vermiştir.
Organizasyon hizmet alımına ait 09.01.2024 tarihinde imzalanan sözleşmenin 5’inci maddesi gereği, ‘12.01.2024 tarihine kadar ödemenin tamamının yapılması’ ibaresinin yer almasına rağmen 03.01.2024 tarihinde ilgili ödemenin %50’si (145.000 TL) yüklenici firma hesabına yapılmıştır. Sözleşme imzalanma tarihi öncesinde ödeme yapıldığı tespit edilmiştir.
İşbu sözleşmeye istinaden, 12-13-14 Ocak 2024 tarihleri arasında alınan hizmet neticesinde vergiden indirim konusu yapılarak kayıtlara alınan 338.664,00 TL (KDV Dahil) tutarlı faturanın, Kanunen Kabul Edilmeyen Gider olarak kayıtlarda düzeltilmesi ve söz konusu tutarın Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Üyelerinden tahsil edilmesi gerekmektedir.
İztarım Eğitim Kurumları Danışmanlık Tarımsal Üretim Marketçilik Satış Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ. (Şirket) bünyesinde görevli personelin, İzmir Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası tarafından 3-7 Mart 2024 tarihlerinde Kıbrıs, Limak Cyprus Hotel’de ’18. Türkiye Muhasebe Standartları, Dijital Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Raporlaması’ konulu sempozyuma katılım sağlamalarına yönelik 14.02.2024 tarihli, 6 Sıra numaralı Yönetim Kurulu kararı oy birliği ile alınmıştır.
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6’ncı maddesi:
“(1) Kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safî kurum kazancı üzerinden hesaplanır. (2) Safî kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun ticarî kazanç hakkındaki hükümleri uygulanır. Ziraî faaliyetle uğraşan kurumların bu faaliyetinden doğan kazançlarının tespitinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 59 uncu maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınır.” şeklinde düzenlenmiştir.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 40’ncı maddesinin 1’nci fıkrasında ise safi kazancın tespit edilmesinde dikkate alınacak giderlerin, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerden olması gerektiği belirtilmiştir.
Eğitime yönelik hazırlanmış raporlarının incelenmesi neticesinde, toplamda 1 Yönetim Kurulu Başkanı, 1 Yönetim Kurulu Üyesi, 1 Genel Müdür Yardımcısı, 1 Muhasebe Müdürü, 6 İç Denetçi, 2 Muhasebe Şefi olmak üzere toplamda 12 kişi sempozyuma katılmıştır. İlgili Personel içerisinde 7 kişi Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Meslek mensubu, 5 Kişi ise Meslek Mensubu Unvanını taşımamaktadır.
Eğitim programı konaklama, eğitim, transfer ve uçak biletlerini kapsamaktadır. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Meslek Mensubu olmayan 5 personele yönelik yapılan harcama toplamı 134.168,54 TL (KDV dahil) olarak tespit edilmiştir. Katılanlar içerisinde Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler odasına kayıtlı olmayan, Meslek mensubu unvanını taşımayan kişilerin, Şirketin faaliyet alanıyla veya iş gereksinimleriyle doğrudan ilgili olmayan bir eğitime katılması, genel olarak şirketin ek bir mali yüke katlanmasına sebep olmaktadır. İlgili kişilere yönelik yapılan harcamaların kanunen kabul edilmeyen gider olarak kayıt edilmesi gerekirken, kurum kazancından indirim konusu yapılarak giderleştirildiği tespit edilmiştir.
3-7 Mart 2024 tarihleri arasında alınan hizmet çerçevesinde, vergiden indirim konusu yapılarak giderleştirilen 134.168,54 TL (KDV Dahil) tutarın, kanunen kabul edilmeyen gider olarak kayıtlarda düzeltilmesi ve söz konusu tutarın Genel Müdür ve Yönetim Kurulu üyelerinden tahsil edilmesi uygun olacaktır.