|
ÖZET: Otopark abonelerinden tahsil edilen bedellerin muhasebeleştirilmesinde yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Abonelik bedelleri, mahsup edilmek üzere 120 Alıcılar Hesabı’nın alacağına ilk kayıt olarak geçirilmiş, bu durum alıcılara ait hesapların eksi bakiye vermesine yol açmıştır. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre, bu hesap senetsiz alacakların izlenmesi için kullanılmakta olup, tahsilatın doğru şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.
Denetim sırasında, otopark aboneliği olan kişi ve kurumlarla sözleşmelerin yenilenmesinde yaşanan gecikmeler nedeniyle, tahsil edilen bedellerin yanlış bir şekilde alacak hesabına kaydedildiği belirlenmiştir. Otopark hizmetinin verilmesiyle tahakkuk eden alacaklar için öncelikle tahakkuk kaydı yapılmalı, ardından tahsilat bu kayıttan mahsup edilerek muhasebeleştirilmelidir. Şirket, yıl içinde fazla ödeme yapan müşterilere yönelik bir düzeltme yapmayı planladığını belirtmişse de, otopark hizmeti karşılığında tahsil edilen bedellerin avans niteliğinde olmadığı vurgulanmıştır. Bu nedenle, otopark aboneliklerine ilişkin sözleşmelerin zamanında tamamlanması ve tahsilatların doğru muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Tahsil Edilen Otopark Bedellerin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Otopark abonelerinden tahsil edilen bedellerin, daha sonra mahsup edilmek üzere 120 Alıcılar Hesabının alacağına ilk kayıt yapılmak suretiyle muhasebeleştirildiği ve bu nedenle hesabın alıcı bazında ters bakiye verdiği görülmüştür.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre;
120 Alıcılar Hesabı, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senetsiz alacaklarının izlenmesi için kullanılır. Senetsiz alacağın doğması ile bu hesaba borç, tahsil edilmesi halinde (ödemeler, aktarmalar ve hesaben mahsuplar dahil) alacak kaydedilir.
349 Alınan Diğer Avanslar Hesabı, özel bölümünde tanımlanan avanslar dışında, işletmenin aldığı her türlü kısa vadeli avansların izlendiği hesaptır. Alıcılardan alınan avanslar bu hesabın alacağına, malın teslim edilmesi, hizmetin görülmesi halinde borcuna yazılır.
Yapılan incelemede, otopark aboneliği bulunan kişi ve kurumlarla sözleşmelerin yenilenmesinde gecikmeler olduğu, bu nedenle sözleşmeler tamamlanıncaya kadar geçen sürede bu kişi ve kurumlardan tahsil edilen bedellerin, daha sonra ilgili alıcının alacak hesabından mahsup edilmek üzere, ilk kayıt olarak 120 Alıcılar Hesabının alacağına kaydedildiği, bu durumun 120 Alıcılar Hesabının hesap dönemi içinde alt kodlar ya da alıcı bazında eksi bakiye vermesine yol açtığı, yıl sonunda eksi bakiyede yer alan tutarların 349 hesaba kaydedilmek suretiyle giderildiği tespit edilmiştir.
Ancak, Şirket tarafından tahsil edilen bedeller bu kişi ve kurumların almış olduğu otopark hizmetinin karşılığı olup, alınan bir avans niteliğinde değildir. Söz konusu hizmetin verilmiş olması ile tahakkuk eden alacak için öncelikle tahakkuk kaydı yapılmalı, yapılan tahsilat ise bu tahakkuktan mahsup edilmek suretiyle muhasebeleştirilmelidir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından, müşterilerden yıl içerisinde fazla ödeme gönderen, faturası kesilmediği halde ödeme yapanlar olabildiği, yıl sonu bilançosunda avans hesabında gösterilen ilgili bakiyelerin geçici vergi dönemlerinde de avans hesaplarında gösterilerek söz konusu hatanın düzeltileceği ifade edilmişse de, kişi ve kurumlardan otopark alanlarının kullanılması karşılığında tahsil edilen bedeller, söz konusu hizmetten yararlanılmış olması nedeniyle avans niteliğinde olmadığından gelir tahakkuk hesabına kaydedilmelidir.
Bu itibarla, otopark aboneliklerine ilişkin sözleşmelerin sözleşme süresi başlamadan tamamlanması, avans niteliğinde olmayıp alınan hizmetin karşılığı olarak tahsil edilen otopark abonelik bedellerinin, öncelikle alacak tahakkuk kaydı, tahsilinde de bu tahakkuktan mahsup kaydı yapılmak suretiyle muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.