|
ÖZET: Yapım işlerine yönelik inşaat sigortalarının zamanında yaptırılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İnşaat sigortası (bütün riskler) başlangıç tarihlerinin, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen hükümlere uygun olmadığı belirlenmiştir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9. maddesi gereğince, yüklenicilerin işyerlerindeki her türlü risk için inşaat sigortası yaptırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Ayrıca, sigorta primlerinin zamanında ödenmesi, sigorta poliçesinin geçerliliği açısından kritik bir öneme sahiptir.
Yapılan incelemeler, 2024 yılında devam eden bazı inşaat projelerinde, yer tesliminin gerçekleştirilmesinin ardından inşaat sigortalarının daha sonraki tarihlerde düzenlendiğini göstermektedir. Bu durum, Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Kamu İdaresi, yüklenici firmaları bu konuda uyarmış olsa da, inşaat sigortalarının zamanında yapılmaması ve primlerin ödenmemesi, yüklenicinin sorumluluklarını olumsuz etkilemektedir. Sonuç olarak, inşaat sigortası poliçelerinin, yüklenicinin işe başladığı tarihten itibaren geçerli olması ve primlerin zamanında ödenmesi gerekmektedir. Bu durum, hem hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi hem de projelerin güvence altına alınması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Yapım İşlerine İlişkin İnşaat Sigortalarının Zamanında Yaptırılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Yapım işlerine ait inşaat sigortası (bütün riskler) başlangıç tarihlerinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine uygun olmadığı tespit edilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9’uncu maddesinde yapım işlerinde iş ve işyerinin sigortalanacağı, sigortanın mahiyetini açıklayan Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; yüklenicinin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 9’uncu maddesi hükümleri dâhilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı “inşaat sigortası (bütün riskler), geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki inşaat sigortası (bütün riskler) Genel Şartları çerçevesinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorunda olduğu hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan sigorta poliçesinin ve sigortacının sorumluluğunun başlangıç tarihi ile ilgili tüm inşaat sigortalarında geçerli olmak üzere 01.02.2009 tarihinde yürürlüğe konulan İnşaat Sigortası Genel Şartları (Bütün Riskler)’nın “Çeşitli Hükümler” kısmının “Sigorta Priminin Ödenmesi, Sigortacının Sorumluluğunun Başlaması ve Sigorta Ettirenin Temerrüdü” başlıklı
1 maddesinde; sigorta priminin tamamının, primin taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa peşinatın (ilk taksit) akit yapılır yapılmaz ve en geç poliçenin teslimi karşılığında ödeneceği, aksi kararlaştırılmadıkça, prim veya peşinat ödenmediği takdirde poliçe teslim edilmiş olsa dahi sigortacının sorumluluğunun başlamayacağı ve bu hususun poliçenin ön yüzüne yazılacağı ifade edilmiştir.
Anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; yapım işi ihalelerinde yüklenici, işin başlangıç tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen sürelerde oluşacak deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı inşaat sigortası (bütün riskler) sigortası yaptırmakla yükümlüdür. Ayrıca inşaat sigortasının başlaması için sigorta priminin tamamının, primin taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa peşinatın ödenmesi şarttır. Prim ödemesi yapılmadığı takdirde ilgili sigortanın sorumluluk yönüyle bir geçerliliği bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede, 2024 yılında yapımı devam eden ve geçici kabulü yapılan işlerin yer teslimlerinin yapılarak inşaatın başlatıldığı; ancak inşaat sigortası (bütün riskler) sigortalarının daha sonraki tarihlerde tanzim edildiği, bu uygulamanın da genellik arz ettiği görülmüştür.
Yapım işine ait inşaat sigortası poliçelerinin zamanında yapılmaması veya primlerinin ödenmemesine bağlı olarak sorumlulukla ilgili hükümlerin işe başlama tarihi yerine ileri tarihlerde geçerlilik kazanması, Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin anılan hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında; İdare tarafından yapımı devam eden işlerde inşaat sigortası (bütün riskler) poliçelerinin işin Sözleşmesine ve Yapım İşleri Genel Şartnamesine göre uygun olmayan başlangıç-bitiş süreleri kısmında gerekli düzeltmelerin yapılarak zeyilnamelerinin İdareye sunulması hususunda yüklenici firmaların yazı ile uyarıldığı ve söz konusu işlere ait sigorta poliçe zeyilnamelerinin düzenlenerek İdareye teslim edildiği ifade edilmişse de; ihalesi geçmişte yapılmış olup halen devam eden bazı yapım işlerinde yer teslimlerinin yapılarak inşaatın başlatıldığı, ancak inşaat sigortası (bütün riskler) sigortalarının daha sonraki tarihlerde tanzim edildiği, bu uygulamanın da genellik arz ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, Yapım işine ait inşaat sigortası poliçelerinin yüklenicinin işe başladığı tarih itibarıyla başlatılması, söz konusu sigortalara ilişkin primlerin zamanında ödenmiş olması gerekmektedir.