|
ÖZET: Yapı ruhsatı olmadan inşa edilen yapılara ilişkin bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı tespit edilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5. maddesi, yapıların tanımını yaparken, 21. maddesi ise tüm yapılar için ruhsat alınmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, ruhsatsız inşaatların da bina inşaat harcına tabi olduğu ifade edilmektedir.
2024 yılı içerisinde, ruhsat başvurusu yapanlardan bina inşaat harcı tahsil edilirken, kaçak yapı olarak belirlenen 106 yapıya ilişkin para cezası ve yıkım kararı alınmasına rağmen, bu yapılara yönelik harç tahakkuk ve tahsilat işlemleri gerçekleştirilmemiştir. Kamu idaresi, bu harçların tahakkuk ve tahsilatının sağlanacağını belirtmiştir. Belediye sınırları içinde yapılaşmanın hızla arttığı bir dönemde, bina inşaat harcı önemli bir gelir kaynağıdır. Bu nedenle, geçmiş yıllarda tespit edilen kaçak yapılar da dahil olmak üzere, mevzuat hükümleri doğrultusunda harç tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin zamanında yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Yapı Ruhsatı Almadan İnşa Edilen Yapılara Yönelik Bina İnşaat Harcı Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yapı ruhsatı almadan inşa edildiği tespit edilen yapılara ilişkin bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5’inci maddesinde; yapı, karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde; bu Kanun’un kapsamına giren bütün yapılar için 26’ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılmasının da yeniden ruhsat alınmasına bağlı olduğu ifade edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun bina inşaat harcına yönelik “Konu, vergiyi doğuran olay” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.
Konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur.
İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır.”
denilmektedir.
Anılan Kanun’un Ek 5’inci maddesinde; bina inşaat harcının, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödeneceği, inşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması halinde inşaat ruhsatı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Belediye sınırları içerisinde yapı ruhsatı başvurusu yapanlardan tahsil edilen bina inşaat harcının, ruhsat almadan kaçak olarak inşa edilen yapı sahiplerine de tahakkuk ettirilmesinin Kanun hükümlerinin bir gereği olduğu anlaşılmaktadır.
Gelirler üzerinde yapılan incelemelerde; yalnızca yapı ruhsatı başvurusunda bulunanlardan ruhsat aşamasında bina inşaat harcının tahsil edildiği ancak 2024 yılı içerisinde 3194 sayılı Kanun kapsamında kaçak yapı olarak 106 adet yapı hakkında para cezası ve yıkım kararı alınmasına rağmen yıkımı gerçekleştirilmeyen kaçak yapılara yönelik bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, söz konusu harca yönelik tahakkuk ve tahsilatın sağlanacağı ifade edilmiştir.
Belediye sınırları içerisinde yapılaşmanın hızla arttığı buna yönelik vatandaşlara sunulan hizmetlerde de artış yaşandığı düşünüldüğünde, İdare tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin aksamadan yürütülmesi konusunda önemli bir gelir kalemi olan bina inşaat harcına yönelik anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda zamanaşımı süreleri de dikkate alınarak geçmiş yıllarda tespit edilen kaçak yapıları da kapsayacak şekilde tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması gerekmektedir.