|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi İdare tarafından ihale edilen bazı işlerde resmi poz analizlerinde imalat katsayılarının değiştirildiğini ortaya koymaktadır. Poz tarifleri, iş kaleminin yapımında kullanılan girdilerin miktarları ve birim fiyat ödemesine dahil olan unsurları içeren bilgiler sunar. İlgili bakanlıklar ve kurumlar, her yıl pozlar için güncel fiyatlar yayımlayarak, ihaleye çıkacak resmi kurumların inşaat işlerinin maliyetlerini bu pozlar üzerinden hesaplamalarına olanak tanır.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22. maddesi, yeni fiyatların tespitinde resmi kurum analizlerinin dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bazı ihalelerde resmi pozlardan alınan katsayıların değiştirildiği tespit edilmiştir. Örneğin, 2022 Yılı Avrupa Yakası Okul Spor Salonları ve Belediye Mülklerinin Bakım ve Onarımı İşi’nde, işçilik imalatlarının alındığı pozlarda katsayıların artırıldığı görülmüştür. Bu durum, işin gerçek girdi miktarlarıyla çelişmektedir. Denetim bulgularına göre, idare tarafından yapılan açıklamada, bazı hataların bilgisayar ortamında yapılan analizlerde rakamların sehven yuvarlanmasından kaynaklandığı ifade edilmiştir. Ancak, bu hataların kamu zararı oluşturmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, resmi kurum pozları kullanılarak gerçekleştirilen imalat girdi miktarlarının yeterli olduğu ve bu miktarların değiştirilmesinin işin gerekliliklerine uygun olmadığı vurgulanmaktadır. |
BULGU: Resmi Pozlar İçindeki Miktarın Değiştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından ihale edilen bazı işlerde kullanılan resmi kurum poz analizlerde bulunan işlerin imalat katsayılarının değiştirildiği görülmüştür.
Poz tarifi; iş kaleminin nasıl yapılacağı, yapımında kullanılan girdilerin miktarları, yapım şekilleri, öncelikleri ve birim miktarının kapsamı ile birim fiyat ödemesine nelerin dahil edilip edilmediğinin belirtildiği bilgi ve/veya belgelerdir. Analiz ise inşaat işlerinde pozların hangi rayiçlerden oluştuğunu gösteren detay tabloları ifade etmektedir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İller Bankası, Devlet Su İşleri, Karayolları, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü gibi idareler her yıl pozlar için güncel fiyat yayımlamakta, böylece ihaleye çıkacak olan resmi kurumlar, ihaleye çıkacakları inşaat işinin yaklaşık olarak maliyetini bu pozlar üzerinden hesaplamaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22’nci maddesinde; “Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır: … İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler.” denilerek yeni birim fiyat analizlerinin hazırlanmasında resmi kurum analizlerinin de kullanılmasına ilişkin atıf, bu analizlerin işin gerçek girdi miktarları olarak kabul edildiğini göstermektedir.
Çevre, Şehircilik veİklim Değişikliği Bakanlığı 2019 ve sonrası için yayımlanan kitabından örnek olarak:
Tablo 36: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na Ait Örnek Birim Fiyat Analizleri
| Analiz Format No :1 |
Tarih: İNŞAAT İŞ KALEMLERİ BİRİM FİYAT ANALİZLERİ 1.01.2021 |
Tarih: İNŞAAT İŞ KALEMLERİ BİRİM FİYAT ANALİZLERİ 1.01.2021 |
Tarih: İNŞAAT İŞ KALEMLERİ BİRİM FİYAT ANALİZLERİ 1.01.2021 |
Tarih: İNŞAAT İŞ KALEMLERİ BİRİM FİYAT ANALİZLERİ 1.01.2021 |
Tarih: İNŞAAT İŞ KALEMLERİ BİRİM FİYAT ANALİZLERİ 1.01.2021 |
| İş Kalemi / İş Grubu No |
Analizin Adı : | Analizin Adı : | Analizin Adı : | Analizin Adı : | Ölçü Birimi : |
| 15.530.1905 | Alçı levhalar ile çift iskeletli askı sistemli asma tavan yapılması (Askı çubuğu mesafesi aynıyönde 900mm,anataşıyıcı profil mesafesi 1000mm, tali taşıyıcı profil mesafesi 500mm aks aralıkları ile) (12,5 mm tek kat standart alçı levha ile) | Alçı levhalar ile çift iskeletli askı sistemli asma tavan yapılması (Askı çubuğu mesafesi aynıyönde 900mm,anataşıyıcı profil mesafesi 1000mm, tali taşıyıcı profil mesafesi 500mm aks aralıkları ile) (12,5 mm tek kat standart alçı levha ile) | Alçı levhalar ile çift iskeletli askı sistemli asma tavan yapılması (Askı çubuğu mesafesi aynıyönde 900mm,anataşıyıcı profil mesafesi 1000mm, tali taşıyıcı profil mesafesi 500mm aks aralıkları ile) (12,5 mm tek kat standart alçı levha ile) | Alçı levhalar ile çift iskeletli askı sistemli asma tavan yapılması (Askı çubuğu mesafesi aynıyönde 900mm,anataşıyıcı profil mesafesi 1000mm, tali taşıyıcı profil mesafesi 500mm aks aralıkları ile) (12,5 mm tek kat standart alçı levha ile) | m2 |
| Poz No | GİRDİLER | Ölçü Biri mi | Miktarı | Birim Fiyatı |
Tutarı |
| Malzeme: | |||||
| 10.240.5583 | 12,5 mm kalınlığında standart (Tip A) alçı levha | M2 | 1.05 | 5,00 | 5,25 |
| 10.200.3003 | Tavan U 28 profilli 0.50 mm kalınlıkta, yanak yüksekliği en az 27 mm, sıcak daldırma galvanizli, akma dayanımı en az >=140N/mm2 olan sacdan mamul, >=Z100 (TU28) (Alçı levhalar için) | MT | 0.84 | 2,50 | 2,10 |
| 10.200.3002 | Tavan C 60 profilli en az 60×27 mm ebatlarında ve 0.60 mm kalınlıkta, sıcak daldırma galvanizli, akma dayanımı en az >=140N/mm2 olan sacdan mamul, >=Z100 (TC60) (Alçı levhalar için) | MT | 3.675 | 4,95 | 18,19 |
| 10.200.3032 | Yalıtım bandı (3 mm polietilen süngerden mamul kendinden yapışkanlı genişlik : 5 cm | MT | 0.8 | 0,27 | 0,22 |
| 10.200.3026 | Ekleme parçası, 9 cm uzunlukta, 0.6 mm kalınlıkta sıcak daldırma galvanizli, akma dayanımı en az >=140N/mm2 olan sacdan mamul, >=Z100 | AD | 0.7 | 0,60 | 0,42 |
| 10.420.1012 | Vida ve plastik dübel | AD | 1.6 | 0,27 | 0,43 |
| 10.200.3137 | Çelik dubel (6×45 vida, kovan, l-demir ve somun dahil) | AD | 1.7 | 0,45 | 0,77 |
| 10.200.3132 | Askı çubuğu 80 cm (4 mm galvanizli çubuk, uzunluk:80 cm) | AD | 1.7 | 0,50 | 0,85 |
| 10.200.3024 | Askı maşası “T” tipi,11.5 cm uzunlukta, >1 mm kalınlıkta sıcak daldırma galvanizli, akma dayanımı en az >=140N/mm2 olan sacdan mamul, paslanmaz çelik yaylı, >=Z100 | AD | 1.7 | 1,10 | 1,87 |
| 10.200.3023 | Klips 7.5 cm uzunlukta, 0.8 mm kalınlıkta sıcak daldırma galvanizli, akma dayanımı en az >=140N/mm2 olan sacdan mamul, >=Z100 | AD | 4.6 | 0,27 | 1,24 |
| 10.420.1013 | Her ebatta 1 kutu (1000adet) borazan vida | KUT U |
0.017 | 29,50 | 0,50 |
| 10.200.3031 | Derz bandı (cam elyafından mamul,kendinden yapışkanlı genişlik: 5 cm) | MT | 1.6 | 0,17 | 0,27 |
| 19.100.2434 | Derz dolgu alçısı harcı hazırlanması | M3 | 0.0005 | 570,37 | 0,29 |
| İşçilik: | |||||
| 10.100.1033 | Alçı levha ustası | SA | 1.4 | 22,50 | 31,50 |
| 10.100.1038 | Alçı levha usta yardımcısı | SA | 1.4 | 16,75 | 23,45 |
| 10.100.1062 | Düz işçi (inşaat işçisi) | SA | 0.2 | 16,45 | 3,29 |
| (İnşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşaltma dahil) | |||||
| Kârsız Toplam | Kârsız Toplam | Kârsız Toplam | Kârsız Toplam | Kârsız Toplam | 90,64 |
| % | 25,00 | Kâr ve Genel Giderler | Kâr ve Genel Giderler | 22,66 | |
| Toplam Tutar | Toplam Tutar | Toplam Tutar | Toplam Tutar | Toplam Tutar | 113,30 |
Örnekte de görüldüğü üzere, her pozun bir poz numarası olmakta ve bu numara, ilgili iş
kalemini tanımlayan bir kod görevi görmektedir. Analizde belirtilen pozların miktarları ise esas yapılmak istenen iş için gerekli girdileri ifade etmektedir.
Yapılan incelemede, bazı ihalelerde Resmi Kurum pozlarından bazılarının katsayılarının değiştirildiği tespit edilmiştir. Yukarıda belirtildiği üzere analizler imalatın girdi miktarlarını gösterdiğinden, girdi miktarlarının yani katsayıların değiştirilmesi mümkün değildir.
Söz konusu hatalı uygulamaya ilişkin bazı örnekler şu şekildedir;
– Tesisler bakım ve Onarım Müdürlüğünce ihale edilen 2022 Yılı Avrupa Yakası Okul Spor Salonları ve Belediye Mülklerinin Bakım ve Onarımı İşi kapsamında YFZ.İNŞ.05 Münferit işlerde kenet Sistemi İmalatı pozu analizinde; bu pozun 77.125.1004 No’lu pozdan faydalanılarak işçilik imalatlarının alındığı belirtildiği halde, PTT Genel Müdürlüğü 2019 ve Sonrası Kitabında bulunan 77.125.1004 pozu analizinde 10.100.1062 Düz işçi (inşaat işçisi) için miktarı 0,05 belirlenmişken 0,10 olarak değiştirildiği, aynı şekilde 10.100.1064 Çırak için miktarı 1,75 belirlenmişken 1,80 olarak değiştirildiği,
– Beykoz Paşabahçe Mahallesi 195 Ada 3, 38, 40, 41 Parsellerde Yer Alan Çubuklu Siloları 2.Etap Restorasyonu ve Müze-Sergi Teşhir Tanzim Uygulama İşi kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2019 ve Sonrası Kitabında bulunan 15.120.1009 Makine ile Patlayıcı Madde Kullanmadan Çok Sert Kaya Kazılması (Serbest Kazı) pozu kullanılarak yapılan imalatın analizinde yer alan 19.100.1027 Kazıcı yükleyici (100 hp) (maksimum 2,5 m3) 1 saatlik ücreti için girdi miktarı 0,025 belirlenmişken 0,03 olarak değiştirildiği, aynı şekilde KGM/03.587/3 Vinçin Bir Saatlik Ücreti (130 HP gücünde, 8-25 m bom uzunluğunda ortalama 25 ton kaldırma kapasiteli lastik tekerlekli hidrolik vinç) pozu kullanılarak yapılan imalatın analizinde yer alan 10.100.1059 Yağcı pozu girdi miktarı 1,00 belirlenmişken 1,80 olarak değiştirildiği,
Anlaşılmış olup örnekleri çoğaltmak mümkündür.
Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; 2022 yılı Avrupa Yakası Okul Spor salonları ve Belediye Mülklerinin Bakım ve Onarımı İşine ilişkin söz konusu analizin bilgisayar ortamında hazırlanması sürecinde kullanılan programda rakamların sehven yuvarlanması sonucu hata meydana geldiği, ancak pozun hakedişe girmemesinden dolayı kamu zararı oluşmadığı, Beykoz Paşabahçe Mahallesi 195 Ada 3, 38, 40, 41 parsellerde yer alan Çubuklu Siloları 2. Etap Restorasyonu ve Müze-Sergi Teşhir Tanzim Uygulama İşi’nde sözleşmesinde yer alamayan ve fenni olarak yapılması zorunlu olan uygulamalar için fiyat oluru alınarak 20.11.2023 tarihli 1 no.lu hakedişe giren; 15.120.1009 Makine ile Patlayıcı Madde Kullanmadan Çok Sert Kaya Kazılması (Serbest Kazı) pozu dijital (excell) olarak hazırlandığından 19.100.1027 Kazıcı yükleyici (100 hp) (maksimum 2,5 m3) rayici 1 saatlik ücreti için girdi miktarı 0,025 olması gerekirken; virgülden sonraki 2 haneye yuvarlandığı, böylece sehven 0,03 olarak girildiği, bir diğer poz olan KGM/03.587/3 Vinçin Bir Saatlik Ücreti (130 HP gücünde, 8-25 m bom uzunluğunda ortalama 25 ton kaldırma kapasiteli lastik tekerlekli hidrolik vinç) pozu dijital (excell) olarak hazırlandığından 10.100.1059 Yağcı pozu girdi miktarı bir üst satırda yer alan 10.100.1055 Operatör Makinist rayicindeki 1,80 miktarı sehven eklendiği, Beykoz Paşabahçe Mahallesi 195 Ada 3, 38, 40, 41 parsellerde yer alan Çubuklu Siloları 2. Etap Restorasyonu ve Müze-Sergi Teşhir Tanzim Uygulama İşi’nde 20.05.2024 tarihinde geçici kabulün yapıldığı ancak kesin hesap işlemlerinin henüz tamamlanmadığı, söz konusu işe ait kesin hesap çalışmalarına başlanıldığı, bahse konu pozların hazırlanması esnasında sehven yapılan hataların düzeltileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, resmi kurum pozları kullanılarak gerçekleştirilen imalat girdi miktarlarının işin gereği için yeterli olduğu, resmi olarak yayımlanmasının sebebinin de bundan kaynaklandığı, girdi miktarlarının değiştirilmesinin işin yapım şartlarına ve ölçüsüne uygun olmadığı düşünülmektedir.