|
ÖZET: Hayvanları Koruma Kanunu çerçevesinde, 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir ve ilçe belediyelerinin sahipsiz hayvanlar için gerekli kaynakları ayırmadığını ortaya koymuştur. 5199 sayılı kanunun, 02.08.2024 tarihinde yürürlüğe giren 7527 sayılı değişiklikle birlikte, büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 25.000’i aşan diğer belediyelerin, sahipsiz hayvanların korunması ve bakımı için hayvan bakımevleri kurma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu yükümlülük, 31.12.2028 tarihine kadar yerine getirilmelidir.
Denetim raporunda, 2023 yılı bütçesinden hayvan bakımevi kurulması için ayrılması gereken 283.921,64 TL’lik kaynağın yalnızca 100.000 TL’sinin ayrıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, hayvan bakımı için yapılan harcama toplamı 30.480 TL olarak belirlenmiştir. Mevzuata uygun hareket edilmemesi, hapis cezası gibi ciddi yaptırımlara yol açabilir. İlgili idare, 2025 yılı itibarıyla gerekli kaynakların ayrılacağını ve harcamaların yapılmaya başlanacağını belirtmiştir. Hayvan bakımevlerinin kurulması ve sahipsiz hayvanların bakımı için gerekli kaynakların zamanında ayrılması, yasal bir zorunluluk olup, bu süreçlerin etkin bir şekilde yürütülmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Hayvanları Koruma Kanunu’nda Öngörülmüş Olan Oranda Kaynak Ayrılmaması ve Harcama Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Hayvan bakımevi kurmak ve sahipsiz hayvanları toplamak, iyileştirmek ve bunlar sahiplendirilinceye kadar bakmak için; 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda belirtilmiş olan oranda kaynak ayrılmadığı ve harcama yapılmadığı görülmüştür.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun, 02.08.2024 tarihinde yayımlanan 7527 sayılı Hayvanları Koruma Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile başlığı “Yerel yönetimlerin sorumluluğu” şeklinde değiştirilmiş ek 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyelerin, sahipsiz veya güçten düşmüş yahut tehlike arz eden hayvanların muhafazası ve sahiplendirilinceye kadar bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması maksadıyla hayvan bakımevleri kuracağı ifade edilmiştir.
Yine aynı maddeye 7527 sayılı Kanun ile eklenmiş olan üçüncü fıkrada; büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyeler bakımından, bu Kanun’un geçici 4’üncü maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için sarf etmeyen yahut bu kaynağı başka maksatlar için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verileceği hükmü yer almaktadır.
5199 sayılı Kanun’un, mezkûr Kanun ile değiştirilen geçici 4’üncü maddesinde birinci fıkrasında; büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan belediyelerin, 31.12.2028 tarihine kadar ek 1’inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla ve mevcut bakımevlerinin koşullarını iyileştirmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
Aynı geçici maddenin ikinci fıkrasında ise; belediyelerin, 31.12.2028 tarihine kadar birinci fıkra mucibince hayvan bakımevleri kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayıracağı, bu oranın büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak tatbik edileceği ve bu fıkra uyarınca ayrılan ödeneklerin başka bir maksat için kullanılamayacağı tanzim edilmiştir.
02.08.2024 tarihinde yayımlanan 7527 sayılı Kanun ile 5199 sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerle birlikte; nüfusu 25.000’i aşan belediyelerin tamamının, 31.12.2028 tarihine kadar hayvan bakımevi kurmak mesuliyetiyle birlikte; bakımevi kurmak, iyileştirme işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanları sahiplendirinceye kadar bakmak için en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırma mesuliyeti de bulunmaktadır. Bu mesuliyetlerin icra edilebilmesi için ise; belirtilen oranda kaynağı ayırmayan belediye başkanı ve meclis üyeleri ile ayrılan kaynağı hayvan bakımevi kurmak, sahipsiz hayvanları toplamak, rehabilite etmek veya sahiplendirilinceye kadar bakmak için sarf etmeyen yahut başka maksatlar için sarf eden belediye başkanı ve belediye yetkililerine altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verileceği de değişikliklerle beraber mevzuata eklenmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından hayvan bakımevi kurmak için herhangi bir çalışma yapılmadığı; hayvan bakımevi kurmak, rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek ve sahipsiz hayvanlara sahiplendirilinceye kadar bakmak için 2023 yılı kesinleşmiş bütçe geliri 56.784.328,94 TL’nin binde beşi oranına tekabül eden 283.921,64 TL tutarında kaynak ayrılmadığı (100.000,00 TL kaynak ayrılmıştır) tespit edilmiştir. Cari yılda, hayvan bakımı ve iyileştirilmesi için; tıbbi malzeme tedarikleri yapılmış olup yekûn olarak 30.480,00 TL harcanmıştır. Hayvan bakımevi ve sahipsiz hayvanlara dair icra edilmesi lazım gelen faaliyetler için 5199 sayılı Kanun’da belirtilen oranda kaynak ayrılmaması ve harcama yapılmaması, mevzuata aykırılık teşkil etmekle birlikte hapis müeyyidesi de doğurabilecek bir husustur.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup 2025 yılı itibarıyla mevzuata uygun şekilde kaynak ayrıldığı ve harcama yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Hayvan bakımevi kurulması ve hayvanların muhafazası, iyileştirilmesi ile bakımı faaliyetlerinin tesirli bir şekilde icra edilebilmesi için mevzuatta belirtilen oranda kaynak ayrılarak harcama yapılması gerekmektedir.