Akıllı Vezne Alımı İhalesinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Akıllı Vezne Alımı İhalesinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

1.828.200,50 TL bedelli ve açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Akıllı Vezne Alımı” işinde birden fazla hususta mevzuata aykırılık olduğu görülmüştür.

a) Mevzuatta Öngörülen Herhangi Bir Sebep Mevcut Değilken Yükleniciye Süre Uzatımı Verilmiş Olması

İhale dokümanına göre 09.01.2024 nihai mal teslim tarihi olan tedarikte, yüklenici firmaya, mücbir yahut idareden kaynaklı olmayan bir sebepten mütevellit 08.02.2024 tarihine kadar süre uzatımı verildiği ve mal tesliminin 07.02.2024 tarihinde yapıldığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Mücbir sebepler” başlıklı 10’uncu maddesinde; doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi yahut genel seferberlik ilanı ve gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerin mücbir sebep sayılacağı, mevzubahis vaziyetlerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için;

-yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması,

-taahhüdün yerine getirilmesine mani mahiyette olması,

-yüklenicini bu maniayı ortadan kaldırmaya gücünün kafi gelmemesi,

-mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içerisinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması,

-bu halin yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi,

şartlarının zaruri olduğu ifade edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Mal Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 15’inci maddesinde; İdarenin, sözleşme tasarısını, bu Yönetmelik’in ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlayacağı ifade edilmiş olup bu tip sözleşmeye göre hazırlanan işe ait sözleşmenin “Süre uzatımı verilebilecek haller ve şartları” başlıklı 25’inci maddesinde ise; mücbir sebepler ve idareden kaynaklanan sebepler süre uzatımı verilebilecek haller olarak sayılmıştır. Mücbir sebepler ve bunlarla alakalı süre uzatımı verilebilme şartlarının 4735 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesi ile birebir aynı olmakla beraber, İdarenin sözleşmenin ifasına dair mükellefiyetlerini yüklenicinin kusuru olmaksızın, öngörülen süreler içinde yerine getirmemesi ve bu sebeple mesuliyeti yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi, bu vaziyetin taahhüdün yerine getirilmesine mani mahiyette olması ve yüklenicinin bu maniayı ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde de, işe mani sebeplere ve yapılacak işin mahiyetine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait sürenin en az gecikilen süre kadar uzatılacağı belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte ele alındığında; mal tedarik ihalelerinde, mücbir sebeplerden ve/veya idareden kaynaklanan sebeplerden mütevellit yükleniciye süre uzatımı verilebileceği, süre uzatımı verilebilmesinin belli şartlara tabi olduğu ve bu şartların tamamının sağlanmaması halinde süre uzatımı verilemeyeceği anlaşılmaktadır.

İşe ait ihale belgeleri incelendiğinde; nihai mal teslim tarihinin 09.01.2024 olduğu, yüklenicinin 02.01.2024 tarihli başvurusuyla; yurt dışından ithal edilen bazı ünitelerin tedarikçi firma tarafından geç gönderilmesi sebebiyle teslimatın gecikeceği belirtilerek süre uzatımı istediği ve mücbir veyahut idareden kaynaklı sayılamayacak bu sebepten ötürü yükleniciye 08.02.2024’e kadar (mal teslimi: 07.02.2024) 30 günlük bir süre uzatımı verildiği tespit edilmiş olup hukuki mesnetten yoksun olan bu hal mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

İdare tarafından verilen cevapta, yüklenicinin yurt dışından gelen parçaların tedarikinde sıkıntı yaşamasından mütevellit işe dair süre uzatımı verildiği ifade edilmiş olsa da; yüklenicinin kusurundan ortaya çıkan bu gecikmenin, süre uzatımı için mücbir sebep yahut idareden kaynaklanan bir sebep şeklinde değerlendirilmesi ve yükleniciye buna istinaden süre uzatımı verilmesi mevzuata uygun değildir. Mal alım ihalelerinde, yüklenicilere yalnızca mevzuatta belirtilen şartlar sağlandığında süre uzatımı verilmesi hususunda daha dikkatli olunmalıdır.

Mal alım ihalelerinde, mevzuatta belirtilen haller ve şartlar mevcut değilken yükleniciye süre uzatımı verilmemesi gerekmektedir.

b) İşe Ait Teknik Şartnamede Garanti Süresi Öngörülmesine Rağmen Alınan Kesin Teminat Mektubunun Süresinin Garanti Süresini Karşılamaması

Teknik şartnamede dış mekan kabini ile alakalı 8 yıl garanti süresi yer almasına rağmen, yükleniciden alınan kesin teminat mektubunun süresinin mevzubahis garanti süresini karşılamadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 54’üncü maddesinin altıncı fıkrasında; kesin teminat mektuplarının süresinin, garanti süresi öngörülen alımlarda, garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirleneceği hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmüne göre, tedarike dair garanti süresi belirlenmiş olan mal alımı ihalelerinde, yüklenicilerden, alınan mal için belirlenmiş garanti süresinden daha kısa süreli kesin teminat mektubu alınamayacağı anlaşılmaktadır.

İşe ait ihale belgelerinin incelenmesi neticesinde; teknik şartnamenin 4.15 maddesinde; dış mekan kabini ile alakalı, “Şeffaf veya yarı şeffaf iki yan duvar eksiz tek parça 6 mm. dışmekanda 8 yıl solmama garantili pleksiglas veya 4mm. solid polycarbonate levha ile kapatılacaktır.” ifadesinin yer aldığı, işe dair kabulün 07.02.2024 tarihinde yapıldığı, dış mekan kabini garantisinin 07.02.2032 tarihine kadar devam ettiği, ancak yükleniciden alınan kesin teminat mektubunun ise 16.02.2026’ya kadar muteber olduğu tespit edilmiştir. Garanti taahhüdünün yerine getirilmesinde güvence mahiyetindeki kesin teminat mektubunun, garanti süresinden daha kısa meriyete sahip olması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

İdare tarafından verilen cevapta; dış mekân kabini ile alakalı solmama garantisinin 8 yıl olduğu, işe dair alınan kesin teminat mektubu süresinin öngörülen bu garanti süresini karşılamadığı, ancak buna rağmen garanti süresince kabinde bir solma gerçekleşirse bunun değişimimin yükleniciden ücretsiz şekilde sağlanacağı ifade edilmiştir. Mevzubahis ihalede, öngörülen garantiyi karşılayacak süreli kesin teminat mektubu alınmamasına rağmen garanti taahhüdünün yüklenici firma tarafından yerine getirilmesinin temin edileceğinin belirtilmiş olması mevzuata uygunluğu sağlamamakta olup garanti süresi öngörülen mal alım ihalesinde, yükleniciden, bu garantiyi karşılayacak süreli kesin teminat mektubu alınması hususunda daha dikkatli olunmalıdır.

İhale dokümanında garanti öngörülmüş olan mal tedarikinde; alınan kesin teminat mektubunun meriyet süresinin, garanti süresinden daha kısa olmaması gerekmektedir.