Vadesinde Tahsil Edilemeyen Alacaklar İçin Faiz Tahakkuk Ettirilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Vadesinde Tahsil Edilemeyen Alacaklar İçin Faiz Tahakkuk Ettirilmemesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin Ticari Alacaklar Hesabında izlediği alacaklarından, süresi içerisinde tahsil edilmeyen tutarlar ile ilgili olarak faiz tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Ticari işlerde faiz” başlıklı 8’inci maddesi uyarınca ticari işlerde sözleşmenin tarafları, gecikme faizi alınmasını ve uygulanacak faiz oranını sözleşmede serbestçe belirleyebilirler.

Şirket ile parklanma hizmetinden yararlanan kullanıcılar arasında akdedilen sözleşmelerin benzer hüküm içeren ilgili maddelerinde; sözleşmede belirtilen parklanma bedellerinin kesin vade ihtiva ettiği ve her ay kesilecek fatura tarihinden itibaren kullanıcıların 40 gün içerisinde Şirkete peşin olarak ödeme yapılacağı ve vadesinde ödenmeyen aylık parklanma bedelleri için ticari temerrüt faizi oranında vade farkı uygulanacağı hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un 1’inci maddesinde, Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse ödemelerin yıllık %12 oranı üzerinden yapılacağı, Cumhurbaşkanı’nın, bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına kadar artırmaya yetkili olduğu; 2’nci maddesinde, bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlunun, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler için 1’inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecbur olduğu; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranının, yukarıda açıklanan orandan fazla olması durumunda, arada sözleşme olmasa dahi ticari işlerde temerrüt faizinin bu oran üzerinden istenebileceği belirtilmiştir. Bakanlar Kurulu’nun 2005/9831 sayılı Kararı ile yıllık %9 olarak uygulanmakta olan kanuni faiz oranı, 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’yla 01.06.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yıllık %24 olarak belirlenmiştir.

Diğer yandan; tahakkuk esaslı muhasebe sistemi gereği mali işlem ve olayların ortaya çıktıklarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, sözleşme hükümlerinin zamanında yerine getirilmemesine bağlı olarak ortaya çıkan ve şirket açısından sözleşmeye bağlı bir alacak haline gelen gecikme faizi tutarlarının muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, Şirketin ticari alacaklarından bazılarının süresinde tahsil edilemediği halde söz konusu alacaklar için gecikme faizi tahakkuk ettirilmediği görülmüştür.

Şirket tarafından süresinde tahsil edilmeyen alacaklar ile ilgili olarak faiz işletilmemesi genel uygulama hatası niteliğinde olup aşağıdaki tabloda örnek temerrütlü alacaklara yer verilmiştir.

Tablo 3: Faiz İşletilmemiş Temerrütlü Alacaklar

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından, vadesi geçen alacakların incelenmesi ve gerekli işlemlerin yapılması amacıyla bir komisyon oluşturulduğu, bu kapsamda 2024 yıl sonu itibarıyla vadesi geçmiş olan 65 adet cari hesap için 915.584,35 TL vade farkı tahakkuk ettirildiği, vadesi geçmiş alacaklar için ilgili komisyon çalışmalarının devam ettiği ifade edilmiştir. Vadesi geçmiş alacakların bir kısmı için 2025 yılında yapılan faiz tahakkuk işleminin 2024 yıl sonu mali tablolarına etkisi bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, Şirket menfaatlerinin korunması ve mevzuata uyarlılığın sağlanmasını teminen süresinde tahsil edilemeyen alacaklar ile ilgili olarak faiz işletilmesi ve gerekli muhasebe kayıtlarının yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.