Bazı Otoparkların Hukuki Tasarruf Yetkisi Olmaksızın İşletilmesi ve Bu Yerler İçin Ecrimisil Ödenmesi (Sayıştay)

BULGU: Bazı Otoparkların Hukuki Tasarruf Yetkisi Olmaksızın İşletilmesi ve Bu Yerler İçin Ecrimisil Ödenmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Bazı otoparkların Büyükşehir Belediye Meclis kararı ile verilmiş işletme hakkı ya da kira sözleşmesi gibi bir hukuki bir dayanak olmaksızın Şirket tarafından işletildiği ve bu yerler için ecrimisil ödendiği görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesi gereği, belediye mallarına karşı suç işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılmakta ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75’inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanmaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasında aynen;

“Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.” hükmü tesis edilmiştir.

Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanacağı, ecrimisilin fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmemesi halinde ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı belirtilmiştir.

Aynı maddenin dördüncü fıkrasına göre de, işgal edilen taşınmaz malın; idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülki amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilmesi gerekmektedir.

Öte yandan özel hukuk ilişkisine dayanan haksız işgalde ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uygulanmaktadır. Anılan Kanun’un; zilyetlik kavramına ilişkin 973’üncü maddesine göre, “Bir şey üzerinde fiili hâkimiyeti bulunan kimse onun zilyedidir”; iyiniyetli olmayan zilyet bakımından sorumluluğa ilişkin 995’inci maddesine göre ise, “İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır…” Buna göre Şirketin herhangi bir hukuki dayanağı olmadan işletmekte olduğu otoparklardan özel hukuk kişilerin mülkiyetinde olanlar için tazminat ödeme yükümlülüğü doğacaktır.

Yapılan incelemede, Şirketin diğer belediyelerin ve özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde bulunan yerlerde otopark işletmeciliği yaptığı, bu yerlerden bazıları için hak sahibi özel hukuk kişileri ve belediyeler tarafından ecrimisil davaları açıldığı, açılan davaların bir kısmının devam ettiği, bir kısmının ise Şirket aleyhine sonuçlanarak bu yerler için ecrimisil ödendiği tespit edilmiştir.

Şirket tarafından hukuki tasarruf yetkisi bulunmaksızın işletilen ve 2024 yılında ecrimisil ödenen otoparklara ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Tablo 7: Ecrimisil Ödenen Otoparklar

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından özetle, otopark hizmetlerini kesintisiz sunmak amacıyla ecrimisil bedellerine katlanılarak hizmete devam edildiği, alanlarla ilgili çözüm çalışmalarına devam edildiği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, Şirketin mevzuattan kaynaklanan yaptırımlara maruz kalmaması için ecrimisile konu alanlardaki tasarruf yetkisinin yasal çerçeveye dayandırılması hususunda gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir.