|
ÖZET: Kısmi teklife açık mal alım ihalelerinde kısımların belirlenmesi, kaynakların etkin kullanımı açısından kritik bir öneme sahiptir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, “6 Kısım Personel Yazlık Kıyafet Alımı” ve “6 Kısım Personel Kışlık Kıyafet Alımı” ihalelerinde, alımın niteliğine uygun olarak kısımların ayrılmaması sebebiyle fazla ödeme yapıldığını ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleri arasında saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi unsurlar yer almakta olup, bu ilkelerin sağlanması için gerekli mekanizmalar oluşturulmuştur. Kısmi teklif uygulaması, bu mekanizmalardan biridir.
İhalelerde kısımların belirlenmesi, alımın niteliğine uygun olarak yapılmalıdır. İncelemeler, yazlık ve kışlık kıyafet alımlarında benzer teknik özelliklere sahip ürünlerin farklı kısımlarda sınıflandırılmasının, en avantajlı teklifin alınmasını engellediğini göstermektedir. Örneğin, yazlık kıyafet alımında mont, şapka ve iş ayakkabısı gibi ürünlerin farklı kısımlarda yer alması, firmalar arasında fiyat farklılıklarına yol açarak fazla ödeme yapılmasına neden olmuştur. Kamu İdaresi, bu bulgular doğrultusunda 2025 yılı kışlık personel kıyafeti alımı ihalesinde kısımların belirlenmesine dikkat edileceğini belirtmiştir. Dolayısıyla, 4734 sayılı Kanun çerçevesinde, kısmi teklife açık mal alım ihalelerinde kısımların alımın niteliğine uygun olarak belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kısmi Teklife Açık Mal Alım İhalelerinde Kısımların Kaynakların Verimli Kullanılmasını Engelleyecek Şekilde Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Kısmi teklife açık olan “6 Kısım Personel Yazlık Kıyafet Alımı” ile “6 Kısım Personel Kışlık Kıyafet Alımı” ihalelerinde alımın niteliğine uygun olarak kısımlara ayrılmaması nedeniyle Şirket tarafından fazla ödemede bulunulduğu görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında İdarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları ifade edilmiş olup, kamu ihale mevzuatı ile idarelere ihalelerini söz konusu temel ilkeleri sağlayacak nitelikte gerçekleştirmeleri amacıyla gerekli mekanizmalar getirilmiştir.
Söz konusu mekanizmalardan biri de kısmi teklif olup, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.4.1 maddesinde ihalelerde, ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, kısmi teklif verilebilmesinin mümkün bulunduğu ifade edilmiştir.
Mal Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde ise kısmi teklif; birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde alımın birden fazla kalemden oluşması halinde, alımın niteliğine uygun olarak belirlenen bir veya birden fazla kısmına; ihale konusu alımın tek bir mala ilişkin olması durumunda ise aynı malın miktarlar itibarıyla belirlenen bir veya birden fazla kısmın alımına verilen teklif şeklinde tanımlanmıştır. Yapılan hukuki tanımdan açıkça görüleceği üzere birden fazla kalemden oluşan mal alım ihalelerinde kısımların alımın niteliğine uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede;
– “6 Kısım Personel Yazlık Kıyafet Alımı” ihalesine ilişkin İdari Şartname’de kısımların; “1. Katı Atık Süpürge İşçi kıyafeti, 2. Park ve Bahçe İşçi Kıyafeti, 3. Şoför Kıyafeti, 4. Fen İşleri Personel Kıyafeti, 5. Özel Güvenlik Personel Kıyafeti, 6. Ofis Temizlik ve Veteriner İşleri İşçi Kıyafeti” şeklinde belirlendiği, anılan işe ilişkin Teknik Şartname’de ise kısımların “1. Temizlik İşleri Müdürlüğü, 2.Park ve Bahçeler Müdürlüğü, 3. Şoför Kıyafetleri, 4. Fen Teknik Personel Kıyafetleri, 5. Özel Güvenlik Personeli, 6. Ofis Temizlik Personeli Kıyafetleri” şeklinde ifade edildiği, 1 ve 2. kısımlarda yer verilen yazlık mont ceket, 1, 2 ve 4. kısımlarda yer verilen yazlık şapka, 1, 2, 4 ve 6. kısımlarda yer verilen iş ayakkabısı (S1P) ile 1 ve 4. kısımlarda yer verilen iş eldiveni (tam nitril) mallarının aynı teknik özellikler kapsamında olmalarına rağmen farklı kısımlarda sınıflandırılmaları nedeniyle en avantajlı teklif bedel ile satın alınmadığı,
– “6 Kısım Personel Kışlık Kıyafet Alımı” ihalesine ilişkin İdari Şartname’de kısımların; “1. Kısım Katı Atık ve Süpürge İşçi Kıyafeti, 2. Park ve Bahçe İşçi Kıyafeti, 3. Şoför Kıyafeti, 4. Fen İşleri Personel Kıyafeti, 5. Özel Güvenlik Personel Kıyafeti, 6. Ofis Temizlik ve Veteriner İşleri Kıyafeti” şeklinde belirlendiği, anılan işe ilişkin Teknik Şartname’de ise kısımların 1. Temizlik İşleri Müdürlüğü İşçi Kıyafetleri, 2. Park ve Bahçeler İşçi Kıyafetleri, 3. Şoför-Formen-Mühendis-Amir Personel Kıyafetleri, 4. Fen İşleri Personel Kıyafetleri, 5. Özel Güvenlik Personel Kıyafetleri, 6. Ofis Temizlik Personeli ve Veteriner İşleri Personeli” şeklinde ifade edildiği, yazlık kıyafet alımı işine benzer şekilde bere alımı ve kışlık bot alımında firmalar arası fiyat farklılığı nedeniyle fazla ödemeye sebebiyet verildiği tespit edilmiştir. Yapılan bu uygulama sonucunda kısımların kaynakların verimli kullanılmasını sağlayacak şekilde belirlenmediği ve birleştirilmesi zorunlu olan mal kalemlerinin kısımların belirlenmesinde dikkate alınmadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda yer verilen tespit ve hususlar doğrultusunda 2025 yılı kışlık personel kıyafeti alımı ihalesine çıkılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun uyarınca kaynakların verimli kullanılmasını teminen kısmi teklife açık kılınan mal alım ihalelerinde kısımların alımın niteliğine uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.