|
ÖZET: Kamulaştırma işlemleriyle ilgili emlak vergisinin takip edilmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Belediyeler, kamulaştırma süreçleri hakkında tapu idaresinden bilgi talep etmemekte ve bu durum, kamulaştırılan taşınmazların emlak vergisi yükümlülüklerinin göz ardı edilmesine yol açmaktadır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, bu tür durumların önüne geçmek amacıyla tapu idarelerine, kamulaştırma işlemlerini ve mülkiyet değişikliklerini ilgili belediyelere bildirme zorunluluğu getirmiştir.
Yapılan incelemeler, Uşak Belediyesi dışındaki kamu kurumlarının, mücavir alan sınırları içinde gerçekleştirdiği kamulaştırma işlemlerini düzenli olarak belediyeye bildirmediğini ortaya koymuştur. Bu durum, emlak vergisi tahsilatında eksiklikler yaşanmasına neden olmaktadır. Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesi ve Emlak Vergisi Kanunu’nun 23. maddesi, bu tür bildirimlerin yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, tapu idaresinin, kamulaştırma ve emlak vergisi konularında ilgili belediyelere zamanında ve sistemli bir şekilde bilgi sağlaması büyük önem taşımaktadır. Bu bilgilendirme sürecinin, TAKBİS sistemi gibi teknolojik altyapılar kullanılarak etkin bir şekilde yürütülmesi, belediyelerin vergi takip süreçlerini güçlendirecektir. |
BULGU: Kamulaştırılan Yerlerle İlgili Emlak Vergisinin Tapu Müdürlüğü Nezdinde Takibinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye sınırları içerisinde yapılmış olan kamulaştırmaların tapu idaresi tarafından Belediyeye bildirilmediği, İdare tarafından da herhangi bir bilgi talebinde bulunulmadığı görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ile 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, belediyeler tarafından tahsil edilen ve önemli bir gelir kalemi olan emlak vergisini güvence altına almak amacıyla, tapu idarelerine; kamulaştırma işlemleri ve devir gibi mülkiyet değişimlerini ilgili belediyeye bildirme zorunluluğu getirmiştir. Bu zorunluluk bir vergi güvenlik önlemidir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 10’uncu maddesinde; kamulaştırma kaynaklı tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmayacağı; ancak, tapu dairesinin durumu ilgili vergi dairesine bildireceği hükme bağlanmıştır.
2942 sayılı Kanun’un “Vergilendirme” başlıklı 39’uncu maddesinde ise;
“Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştırma bedelinden az olduğu takdirde, kamulaştırma bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunur.” denilmektedir.
Diğer yandan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23’üncü maddesinde,
“Bu Kanun’un 33’üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlâk vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Emlâkin bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir.” hükmü bulunmaktadır.
1319 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde; bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi vergi değerini tadil eden sebepler arasında sayılmıştır. Ayrıca, Kanun’un 37’nci maddesine göre bu Kanun’da geçen “Vergi dairesi” tabiri, belediyeleri ifade etmektedir.
Yapılan incelemede; Belediye mücavir alan sınırları içinde Uşak Belediyesi haricindeki kamu kurumları tarafından kamulaştırma işlemi yapılmasına rağmen bu bilgilerin düzenli olarak Belediyeye gönderilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, bulguda belirtilen tespitlere yönelik çalışmalara başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak tapu idaresinin özellikle Kamulaştırma Kanunu ve Emlak Vergisi Kanunu kapsamındaki işlemler konusunda ilgili belediyeleri bilgilendirmesi; ilgili mevzuatı çerçevesinde veri paylaşımı sağlaması; bu bilgilendirme ve paylaşımın TAKBİS sistemi kapsamında gerekli teknolojik altyapı kullanılarak sistemli ve zamanlı olması ve Belediye tarafından bilgilendirme ve paylaşım takibinin yapılması gerekmektedir.