Bazı Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Hesaplamalarının Hatalı Olması (Sayıştay)

BULGU: Bazı Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Fiyat Farkı Hesaplamalarının Hatalı Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdarenin hak edişe bağlanmak suretiyle giderleştirdiği bazı hizmet alımları ile yapım işlerinde fiyat farkı hesaplamalarının hatalı yapıldığı görülmüştür.

4735 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Fiyat farkı verilebilmesi” başlıklı 8’inci maddesinin “Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.”

şeklindeki hükmüne dayanılarak “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” yayımlanmıştır.

Belirtilen esasların “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5’inci maddesinde fiyat farkı hesaplama formulü ve bu formulün bileşenleri gösterilerek açıklanmıştır. Bu kapsamda “Pn” olarak belirlenen fiyat farkı katsayısının hesaplanmasında çeşitli girdilere ilişkin fiyat endeksleri hesaplamaya dahil edilmiştir.

Anılan maddenin 4’üncü fıkrasının,

“(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

İo, İn: İşçilik için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) Harcama Gruplarına Göre Endeks Sayıları Tablosunun “Genel” sütunundaki sayıyı,

Ço, Çn: Metalik olmayan mineral ürünleri için, Endeks Tablosunun 23 numaralı “Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünleri”, 23.1 numaralı “Cam ve Cam Ürünleri”, 23.2 numaralı “Ateşe Dayanıklı Ürünler”, 23.3 numaralı “Kilden İnşaat Malzemesi”, 23.4 numaralı “Diğer Porselen ve Seramik Ürünler”, 23.5 numaralı “Çimento, Kireç ve Alçı”, 23.6 numaralı “Betondan, Çimentodan ve Alçıdan Eşyalar”, 23.7 numaralı “Taş (Kesilmiş, Şekil Verilmiş ve Tamamlanmış)”, 23.9 numaralı “Metalik Olmayan Diğer Mineral Ürünler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

Do, Dn: Demir ve çelik ürünleri için, Endeks Tablosunun 24 numaralı “Ana Metaller”, 24.1 numaralı “Ana Demir-Çelik ve Ferro Alaşımlar”, 24.2 numaralı “Tüp, Boru, İçi Boş Profiller ve İlgili Bağlantı Parçaları, Çelikten”, 24.3 numaralı “Çeliğin İlk İşlenmesinde Elde Edilen Diğer Ürünler”, 24.4 numaralı “Değerli Ana Metaller ve Diğer Demir Dışı Metaller”, 24.5 numaralı “Metal Döküm Hizmetleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ç) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını,

AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

Ko, Kn: Ağaç ve mantar ürünleri için, Endeks Tablosunun 16 numaralı “Ağaç ve Mantar Ürünleri (Mobilya Hariç)”, 16.1 numaralı “Kereste, Biçilmiş ve Planyalanmış”, 16.2 numaralı “Ahşap, Mantar, Hasır ve Örgü Malzemesinden (Saz, Saman vb.) ürünler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

Go, Gn: İhale konusu yapım işi kapsamında yer alan diğer malzemeler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahlan”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.”

şeklindeki hükmü ile da fiyat farkı katsayısının hesabına dahil edilecek mal ve malzeme fiyat endeksleri ile işçilik endeksleri tanımlanmıştır.

Aynı kapsamda hizmet alımları için “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” yayımlanmıştır. Bu Esaslar’ın 5’inci maddesinin 4’üncü fıkrasının,

“(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den;

İo, İn: İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti,

AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

Go, Gn: İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları,

ç) Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını,

ifade eder.”

şeklindeki hükmü ile “Pn” olarak belirlenen fiyat farkı katsayısının hesaplanmasına dahil edilecek fiyat endeksleri belirlenmiştir.

Yapılan incelemede, bazı yapım işleri ve mal ve malzeme içeren hizmet alımlarında fiyat farkı katsayısının hesaplanmasında “Pn” fiyat farkı katsayısı formülünün tüm endeksleri içerecek şekilde uygulanmadığı, bazı endekslerin formüle dahil edilmediği veya tek endeks esas alınarak hesaplama yapıldığı, bazı hizmet alımlarında doğrudan asgari ücret artışı oranında fiyat farkı ödendiği halde, hesaplama yapılırken “Pn” formulüne işçilik endeksinin de dahil edildiği görülmüştür.

Bu itibarla, hak edişe bağlanarak ödemesi yapılan yapım işleri ile hizmet alımlarında anılan Esaslar’da gösterilen hesaplama formüllerine uygun olarak fiyat farkı hesaplanması gerekmektedir.