|
ÖZET: İhale usulleriyle temin edilmesi gereken mal alımlarının, doğrudan temin yöntemine başvurularak kısımlara bölünmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İlgili raporda, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi çerçevesinde, cari yılda gerçekleştirilen benzer mal alımlarının doğrudan temin sınırının altında kalmak amacıyla kısımlara ayrılarak temin edildiği belirtilmiştir. Ancak, Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi, eşik değerlerin altında kalmak için mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceğini vurgulamaktadır.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 14. maddesi de, ihtiyaçların parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünemeyeceğini ifade etmektedir. 2024 yılı için büyükşehir belediyeleri sınırları içinde geçerli olan 22/d parasal limiti 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir. İncelemeler sonucunda, çeşitli mal alımlarının bu limitin üzerinde kısımlara bölünerek temin edildiği tespit edilmiştir. İdarenin, acil ihtiyaçlar nedeniyle bu uygulamayı sürdürdüğü savunması, mevzuata aykırılığı ortadan kaldırmamaktadır. Ayrıca, doğal afetler nedeniyle acil ihtiyaçların karşılanması durumunda bile, 4734 sayılı Kanun’un 21/b maddesi uyarınca ilan yapılmaksızın ve en az üç isteklinin davet edilmesiyle pazarlık usulüyle alım yapılması mümkündür. Kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve rekabetin sağlanması açısından, ihale usulüyle yapılması gereken alımların kısımlara bölünerek temin edilmemesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İhale Usulleri ile Temin Edilmesi Gereken Mal Alımlarının Kısımlara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin ile Satın Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından cari yılda gerçekleştirilmiş olan ve benzer mahiyete sahip muhtelif mal alımlarının, doğrudan temin sınırının altında kalmak için kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre tedarik edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; eşik değerlerin altında kalmak maksadıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği belirtilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesinde; 4734 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım yahut gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği ve alım yapacak idarenin tabi olduğu parasal limitin, idarenin büyükşehir belediyesi mücavir alan hududu içerisinde bulunup bulunmadığına göre belirleneceği ifade edilmiştir.
22/d usulüyle yapılacak olan tedariklere ait parasal limitler 4734 sayılı Kanun’un “Eşik değerler ve parasal limitlerin güncellenmesi” başlıklı 67’nci maddesine istinaden her sene Kamu İhale Kurumu tarafından Resmî Gazete’de yayımlanmakta olup büyükşehir belediye hudutları dâhilinde bulunan idareler için 2024 yılı 22/d parasal limiti 622.756,00 Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Yani bahsedilen parasal limite kadar olan tedarikler 22/d ile yapılabilecek, bu limitin üstünde kalan tedarikler ise 4734 sayılı Kanunda yer alan münasip ihale usullerinden biriyle yapılacaktır. Büyükşehir belediye hudutları içinde yer alan İdare de 622.756,00 TL’lik parasal limite tabidir.
Yapılan inceleme neticesinde; boru alımı, elektrik ve aydınlatma malzemesi alımı, motor/pompa alımı, şanzıman alımı gibi tedariklerin, cari yıl içinde pek çok defa kısımlara bölünerek 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesine göre temin edildiği ve bu tedariklerin her birinin ayrı ayrı yekûnunun, 22/d usulü ile alım yapılabilmesi için belirlenmiş mali üst sınır 622.756,00 TL’yi aştığı tespit edilmiş olup bu vaziyet mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta, cari yılda meydana gelen afetler sebebiyle hasıl olan acil ihtiyaçlar için kısımlara bölerek doğrudan temin tedarikleri yapıldığı, afet ve acil hallerde bu uygulamaya devam edileceği, bunların haricinde kısımlara bölerek doğrudan temin tedarikleri yapılmayacağı ifade edilmiştir. Cari yılda kısımlara bölerek doğrudan temin usulüyle yapılmış olan tedariklerin tamamı doğal afetler sebebiyle ivedilikle yapılan alımlar olmamakla birlikte doğal afetler sebebiyle ihtiyacın ivedilikle karşılanması hali, doğrudan temin için belirlenmiş mali sınırı aşan ihtiyaçların kısımlara bölerek parça parça doğrudan teminlerle tedarik edilmesini mevzuata uygun hale getirmemekte ve doğal afetler sebebiyle ihtiyacın ivedi karşılanmasının gerektiği hallerde, 4734 sayılı Kanun’un 21/b maddesine göre ilan yapmaksızın ve asgari 3 istekli davet ederek pazarlık usulü ile de ihtiyacın karşılanması mümkün bulunmaktadır. Doğrudan temin için belirlenmiş mali sınırın üzerinde bir bedelle tedarik edilebileceği anlaşılan ihtiyaçlar; afet yahut benzeri bir sebeple ivedi olsun yahut olmasın 4734 sayılı Kanun’da yer alan ihale usullerinden münasip olanıyla karşılanmalıdır.
İhtiyaçların rekabet ve eşit muamele temin edilmesi, kamu kaynaklarının verimli kullanılması için; ihale usulüyle yapılması lazım gelen alımların kısımlara bölerek tedarik edilmemesi gerekmektedir.