|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde işçi olarak istihdam edilen personelin zabıta olarak görevlendirildiğini ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve kamu görevlileri tarafından yürütülmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, zabıta hizmetleri de bu nitelikte olduğundan, bu hizmetlerin dışarıdan hizmet alımı yoluyla gerçekleştirilmesi mümkün değildir. İlgili mevzuat, zabıta teşkilatında görev alacak personelin mesleğe kabulü, atamaları ve görevde yükselmeleri gibi konuları düzenlemekte olup, bu süreçlerin dışındaki personelin zabıta olarak görevlendirilmesi hukuka aykırıdır.
Yapılan incelemelerde, kadrolu ve hizmet alımıyla istihdam edilen işçilerin zabıta hizmetlerinde görev yaptığı tespit edilmiştir. Zabıta teşkilatının kamu güvenliğine katkı sağlama gibi önemli bir rolü bulunmaktadır. Bu nedenle, zabıta hizmetlerini yürütecek personelin, Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne uygun olarak istihdam edilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, zabıta memuru sayısının yetersizliği nedeniyle hizmet alımı ile çalışan personelin sadece yardımcı işlerde görevlendirildiğini belirtse de, bu durumun sürekli zabıta hizmetlerini yürütecek kamu görevlileri tarafından sağlanması gerektiği gerçeğini değiştirmemektedir. Sonuç olarak, Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, zabıta hizmetlerinin kamu görevlileri tarafından yürütülmesi zorunludur. Bu nedenle, zabıta biriminin personel ihtiyacının karşılanması için Belediye Zabıta Yönetmeliği çerçevesinde gerekli süreçlerin işletilmesi sağlanmalıdır. |
BULGU: Hizmet Alımı Suretiyle İstihdam Edilen İşçilerin Zabıta Olarak Görevlendirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarede işçi olarak istihdam edilen personelin zabıta olarak çalıştırıldığı görülmüştür.
Anayasa’nın 128’inci maddesinde; genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle gördürüleceği belirtilmiş olup, Belediyelerin sunmuş olduğu zabıta hizmetlerinin de bu nitelikte olduğu aşikârdır.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar sayılı ve 26.06.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da, genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128’inci maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesinin zorunlu olduğu, devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün olmadığı belirtilmiştir.
İtfaiye İteşkilatında olduğu gibi; atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği zabıta hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup, bu hizmetlerin dışardan hizmet alımı suretiyle gerçekleştirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Buradan da anlaşılacağı üzere, itfaiye birimi gibi zabıta biriminde de kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen; asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmektedir. Bunun haricinde; belediyenin kendi şirketinde istihdam ettiği, asli görevi zabıta hizmetleri olmayan ve Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde öngörülen şartlara tabi tutulmamış personeli hizmet alımı suretiyle zabıta olarak görevlendirebilmesi mümkün olmadığı gibi, idari kolluk yetkilerinin kullanılmasında da bazı sıkıntılara yol açacaktır. (Bu personelin ceza tutanağı düzenlemesinin hukuksuz olması gibi)
Belediyede yapılan incelemede, kadrolu ve hizmet alımı suretiyle temin edilen ve işçi statüsünde çalışan personelin fiilen zabıta hizmetlerinde görevlendirildiği tespit edilmiştir.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin de bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Bundan dolayı, zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta olarak görev yapmalarında açıkça mevzuata aykırılık bulunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında, zabıta memuru sayısının yetersiz olmasından dolayı hizmet alımı sureti ile çalıştırılan personelin, zabıta müdürlüğünde görevlendirildiği ve sadece yardımcı işlerde çalıştırıldığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar kamu idaresi tarafından bu kişilerin yardımcı işlerde çalıştırıldığı ifade edilse de süreklilik arz eden zabıta hizmetlerini yürütecek kamu görevlileri Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre istihdam edilen personel olabileceğinden, bu hizmetlerin ilgili kişilerce verilmesine yönelik tedbirler alınmalıdır.
Sonuç olarak, Anayasanın 128’inci maddesine göre, genel idare esaslarına göre yürütülen ve süreklilik arz eden zabıta hizmetlerini yürütecek kamu görevlileri Belediye Zabıta Yönetmeliği’ne göre istihdam edilen personel olabileceğinden, bu hizmetlerin ilgili kişilerce verilmesi sağlanmalı, zabıta biriminin personel ihtiyacının giderilmesinde de Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde belirlenen sürecin işletilmesinin sağlanması gerekmektedir.