|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlarda mevzuata uyumsuzluklar tespit etmiştir. İlk olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi çerçevesinde, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişilerin yasaklılık durumlarının kontrol edilmediği belirlenmiştir. İlgili genel tebliğde, bu kontrolün yapılması gerektiği vurgulanmakta ve yasaklı kişilerden alım yapılamayacağı ifade edilmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde birçok harcama biriminin bu doğrulamayı gerçekleştirmediği görülmüştür.
İkinci olarak, belirli bir süre gerektiren doğrudan temin alımlarında sözleşme imzalanmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin ilgili fıkrası, bu tür alımlarda sözleşme yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Sözleşmelerin düzenlenmesi, kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak ve hukuki ihtilafların önüne geçmek açısından önem taşımaktadır. Kamu idaresi, yasaklılık sorgulamalarının yapılacağını ve süreç gerektiren işlerde sözleşme imzalanacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, doğrudan teminle yapılan alımlarda yasaklılık kontrolü ve sözleşme imzalanması gerekliliği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Teminle Yapılan Alımlarda Mevzuata Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare tarafından doğrudan temin yöntemi ile yapılan alımlarda mevzuata aykırılıklar tespit edilmiştir.
a) Yasaklılık Kontrolünün Yapılmaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesi kapsamında gerçekleştirilen alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadıklarının teyit edilmediği tespit edilmiştir.
Doğrudan Teminle Yapılacak Alımlara İlişkin Genel Tebliğin “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kurumun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edileceği ve bu kişinin listede bulunduğunun anlaşılması durumunda, söz konusu kişiden alım yapılamayacağı, aynı maddenin diğer bentleri kapsamında yapılan alımlarda ise alım yapılacak gerçek veya tüzel kişiye ilişkin yasaklılık teyidi yapılmayacağı, düzenlemesi yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenleme çerçevesinde, 4734 sayılı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamındaki ihtiyaç teminlerinde, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin yasaklılık sorgulamasının yapılarak teyit belgesinin işlem dosyasında arşivlenmesi sağlanmalıdır.
Ancak yapılan incelemede, doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda harcama birimlerinin büyük bir bölümü tarafından alım yapılacak gerçek veya tüzel kişilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmediği görülmüştür.
b) Belirli Bir Süreyi Gerektiren Doğrudan Temin Alımlarında Sözleşme İmzalanmaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin ile gerçekleştirilen bazı alımlarda alım yapılan ve yapımı belirli bir süreyi gerektiren işlerde sözleşme imzalanmadığı görülmüştür.
Doğrudan Teminle Yapılacak Alımlara İlişkin Genel Tebliğin “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasında; teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlar ile Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda sözleşme imzalanması zorunlu olduğu düzenlenmiştir.
Doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen ve belli bir süreyi gerektiren hizmet ve yapım işlerinde işin idare tarafından belirlenen koşullarda ve özelliklerde yapılmasını garanti altına almak, kamu kaynaklarının daha etkin kullanımını ve işin kontrolünü sağlamak ve ilgili işten doğabilecek hukuki ihtilafların önüne geçmek için, mevzuatın zorunlu kıldığı sözleşmelerin düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında, yasaklılık sorgulamalarının yapılacağı ve alım dosyasına ekleneceği, süreç gerektiren işlerde de sözleşme imzalanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadıklarının teyit edilmesi ve süreç gerektiren işlerde sözleşme imzalanması gerekmektedir.