|
ÖZET: Şirket, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, anaokullarında Büyükşehir ve ilçe belediye çalışanlarına indirimli ücret uygulamaktadır. Ancak, bu uygulama 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi uyarınca hukuki bir dayanağa sahip değildir. Söz konusu kanun, kamu kurum ve kuruluşlarının mal ve hizmet bedellerinde indirim yapılabilmesi için Bakanlar Kurulu tarafından muafiyet tanınmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda, yalnızca belirli bir grup için yapılan indirimler, ticari bir indirim olarak değerlendirilemez ve pozitif ayrımcılık olarak nitelendirilmektedir.
2024-2025 öğretim yılı için belirlenen ücretler, şirket yönetim kurulu kararlarıyla düzenlenmiş olup, Büyükşehir Belediyesi personeline %50, ilçe belediye personeline ise %25 oranında indirim uygulanmıştır. Ancak, 01.11.2024 tarihinden itibaren ilçe belediye personeline yönelik indirim kaldırılmıştır. Şirket, uygulamanın sosyal sorumluluk anlayışı ve çalışan destek politikaları çerçevesinde yapıldığını savunsa da, bu durum mevzuata uygunluk açısından sorgulanmaktadır. Sonuç olarak, 4736 sayılı Kanun’a aykırı olarak belirlenen indirimli ücret tarifesinin sonlandırılması ve geçmiş yıllarda oluşan gelir kayıplarının tahsili için gerekli işlemlerin yapılması gerekmektedir. Şirketin, mevzuata tam uyum sağlama taahhüdü, uygulamanın gelecekteki sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: Şirket Tarafından Belediye Çalışanlarına İndirimli Ücret Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından işletilen anaokullarında herhangi bir kanuni dayanak bulunmaksızın özel olarak Büyükşehir ve ilçe Belediye personeline indirim yapıldığı görülmüştür.
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde, “Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.
(■■■)
Bakanlar Kurulu birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir.
hükmü yer almaktadır. Bu düzenlemeye göre 4736 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi gereğince Büyükşehir Belediyesi şirketinin işlettiği anaokullarında herhangi bir kişi veya kuruma indirimli tarife uygulanması ancak Bakanlar Kurulunca (Cumhurbaşkanı Kararı) muafiyet tanınması ile mümkün olup, bu konuda alınmış bir karar bulunmamaktadır. Maddeye göre mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği ticarî indirimler yapılması mümkündür. Örneğin tüm kamu çalışanlarına belediye personeli ile aynı miktar ve oranda indirim yapılması ticari indirim olarak değerlendirilebilecek iken, sadece Büyükşehir ve İlçe Belediyesi çalışanlarına indirim yapılması ticari amaçlı bir indirim olarak değerlendirilemez. Büyükşehir ve ilçe Belediye çalışanlarına yapılan indirimin ticari değil kendilerine yönelik sübjektif bir indirim olduğu açıktır. 4736 sayılı Kanun’un amacı kurumların/kurum şirketlerinin kendi çalışanlarına yönelik yaptığı pozitif ayrımcılığı önlemektir. Uygulanan indirim ticari değil bizzat pozitif ayrımcılığa dayanan sübjektif bir indirimdir. Büyükşehir ve İlçe Belediyesi çalışanlarına indirim uygulanacağı şeklinde alınan karar 4736 sayılı Kanun’a aykırıdır. Kanunda Belediye çalışanına yönelik indirimli ücret belirlemesine izin veren hiçbir düzenleme olmadığı gibi, aksine yasaklayan düzenleme bulunmaktadır.
2024-2025, 2024-2023 ve 2023-2022 öğretim yıllarında anaokullarında uygulanacak ücretler Şirket Yönetim Kurulu kararlarıyla belirlenmiştir. Ücretlerin belirlendiği yönetim kurulu kararları incelendiğinde, 2024-2025 öğretim yılında Büyükşehir Belediye personeline aylık ücretin %50’si, ilçe belediye personeline üç ilçe haricinde se %25’i oranında indirim uygulandığı, 02.10.2024 tarihli yönetim kurulu kararıyla 01.11.2024 tarihinden itibaren ilçe belediye personeli indirimi kaldırılmıştır. 2023-2024 ve 2022-2023 öğretim yıllarında da Büyükşehir Belediye personeline aylık ücretin %50’si, ilçe belediye personeline üç ilçe haricinde %25’i oranında indirim uygulanmıştır. Normal ücret yerine Büyükşehir personeli ile ilçe Belediye personeline özel olarak belirlenen ücret üzerinden hizmet verilmesinin yukarıda yapılan açıklamalara aykırı olduğu açıktır.
Şirket cevabında özetle, ilçe belediyesi personeline uygulanan indirimin 01.11.2024 itibariyle sonlandırıldığı, hâlihazırda yalnızca İzmir Büyükşehir Belediyesi personeline yönelik indirim uygulandığı, bu uygulamanın şirketin kuruluş amacı, sosyal sorumluluk anlayışı ve çalışan desteği politikaları doğrultusunda kamusal bütünlük gereği şekillendiği, söz konusu indirim uygulamasının Şirket ile ilgili sendikalar arasında imzalanan Toplu iş Sözleşmelerinde de yer aldığı, bu bağlamda şirket çalışanlarının çocuklarına yönelik eğitim hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak amacıyla sağlanan indirimin, sosyal hak olarak tanımlandığı, öte yandan bu uygulamanın ticari mantıkla değerlendirilmesinin mümkün olduğu, kontenjan doluluk oranları, gelir-gider dengesi ve hizmetin sürdürülebilirliği göz önüne alındığında, bu uygulamanın işletmecilik gereği yapılan ticari bir indirim olarak da yorumlanabileceği, şirket tarafından yapılan bu uygulamanın; herhangi bir özel kişi veya gruba sübjektif avantaj sağlamayı amaçlamadığı, Sayıştay Başkanlığının değerlendirmesi dikkate alınarak, ilgili mevzuat çerçevesinde uygulamaların gözden geçirildiği ve bundan sonraki süreçte de mevzuata tam uyumlu şekilde sürdürüleceği ifade edilmiştir. Şirket cevabı objektif ve nesnel gerekçelere dayanmadığı gibi bulgu içeriğinde söz konusu uygulamanın mevzuata uyarlılığının bulunmadığına ilişkin yeterince değerlendirme yapıldığından ayrıca açıklama yapılmamıştır. Öte yandan Şirket cevabının son cümlesinde mevzuata tam uyum sağlanacağı yönündeki değerlendirme de yerinde görülmüştür.
4736 sayılı Kanun’a aykırı olarak belirlenen ücret tarifesine son verilmesi ile bu şekilde belirlenen tarife sonucu ilgili ve önceki yıllarda oluşan gelir kayıplarının zamanaşımı süresi dikkate alınarak tahsiliyle ilgili gerekli işlemlerin yapılması gerekir.