|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, il belediyesinin servis taşımacılığı çalışma hakkını ihalesiz devrettiğini ve halk otobüsü hatlarını ihale olmaksızın çalıştırdığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesi, belediyelere toplu taşıma araçlarıyla ilgili çeşitli yetkiler tanımaktadır. Bu kapsamda, toplu taşıma hizmetlerinin ihale yoluyla, rekabetçi ve şeffaf bir biçimde verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İncelemeler sonucunda, 350 okul servisi ve 249 H plakalı halk otobüsü hattının ihale yapılmadan işletildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu hakların 1580 ve 5393 sayılı kanunlar çerçevesinde belediyeye ait olduğunu, ancak ihale sürecinin gerekli olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, toplu taşıma hizmetlerinin üçüncü şahıslara devri konusunda belediyenin yetkili organlarının karar vermesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, kamu idaresinin mevcut uygulamaları, yasal çerçeveye uygun hale getirilmelidir. Okul servis taşımacılığı ve halk otobüsü hatlarının işletme haklarının ihale yoluyla devri, yasal gereklilikler doğrultusunda gerçekleştirilmelidir. |
BULGU: Servis Taşımacılığı Çalışma Hakkının İhalesiz Devredilmesi ve Halk Otobüsü Hatlarının İhalesiz Çalıştırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinin servis taşımacılığı çalışma hakkının ihalesiz devredildiği ve şehir içinde çalışan halk otobüslerinin ihale olmaksızın çalıştığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (p) bendinde, Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek düzenlemesi yer almaktadır. Maddede yer alan hükümden servis araçları ile ilgili belirleme ve hakkın kullanımına ilişkin düzenleme yapmanın belediyenin görev ve yetkisinde olduğu anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre toplu taşımaya ilişkin haklar belediyeye aittir. Belediyeye ait olan bu hakkın Kanun çerçevesinde ihale yoluyla rekabete uygun, saydamlığı sağlayarak, sürenin belirli olması gibi hususları da içerecek şekilde verilmesi gerekir. Bu çerçevede toplu taşıma hizmetleri bakımından görevli ve yetkili olan Belediyenin ihale yapmadan, rekabetsiz bir şekilde söz konusu hakkın özel sektör tarafından kullanımına izin verebilmesi mümkün değildir.
Servis hizmetlerinin ve toplu taşıma hizmetlerinin imtiyaz, kiralama ve ruhsat usullerinden biri ile üçüncü kişilere gördürülebilmesi mümkün olmakla birlikte her üç yöntem bakımından da bu hizmetin üçüncü kişilere gördürülmesinde mutlak olarak belirli bir sürenin öngörülmüş olması zorunludur. Yetki Belediyede olduğuna göre söz konusu hakkın süre ve şartları belirlenerek ihale yoluyla verilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede 350 adet okul servisi hakkının ve 249 adet H plakalı halk otobüsü hattının ihale olmaksızın çalıştırıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, toplu taşıma ve servis araçlarının çalıştırılması konusundaki hakların 1580 ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre belediyeye ait olduğu, Belediyeye ait olan bu hakkın kanun çerçevesinde ihale yoluyla rekabete uygun, saydamlığı sağlayarak, sürenin belirli olması gibi hususları da içerecek şekilde verilmesi gerektiği, bu yetkinin belediye adına Belediye Meclisine ait olduğu, belediyece toplu taşıma hizmetlerinin üçüncü kişilere gördürülmesinin yönteminin belirlenmesi hususu belediyenin yetkili organlarıncadeğerlendirilecek olup, uygulamanın yasal mevzuata uygun hale getirilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından Kanun’a aykırı olarak sürdürülen okul servis taşımacılığı hakkı ve H plakalı halk otobüsü hatlarının işletme hakkının devrinin ihale yoluyla yapılması gerekmektedir.